عالم عقل

[ویکی فقه] اولین مرحله از تعین های خلقی که بلافاصله پس از تعین ثانی و صقع ربوبی قرار دارد، عالم عقل یا عالم ارواح است. مهم ترین ویژگی این عالم، تجرد عقلانی موجودات متحقق در آن است، که به تعبیر جامی، مجردات عقلی ـ برخلاف مجردات برزخی در عالم مثال و موجودات عالم ماده که اشارة حسی برمی دارند ـ قابلیت اشاره حسی ندارند.
عالَم در لغت به معنای خَلق، مخلوقات و آنچه فلک آن را دربر می گیرد، است و جمع آن عوالم می باشد.
عوالم
مشهور فلاسفه، عوالم را سه تا می دانند: عالم عقل، عالم مثال و عالم ماده.
← بیان یک نکته
عالم عقل، عالمی است که موجودات آن مجرد تام هستند و علاوه بر اینکه ذاتاً فاقد ابعاد مکانی و زمانی هستند، هیچ تعلقی هم به موجود مادی و جسمانی ندارند. عالم عقل بالاترین مرتبۀ در عوالم مخلوق بوده و علت فاعلی برای عوامل پایین تر از خود است. مشائین معتقد بودند جمعاً ده عقل در عالم عقل وجود دارد که به صورت طولی با یکدیگر رابطه دارند و در هر مرتبه بیش از یک عقل ممکن نیست موجود شود؛ اما شیخ اشراق و ملاصدرا با پذیرفتن مُثُل افلاطونی عملاً این مطلب را انکار کرده و کثرت عرضی در عالم عقل را نیز پذیرفتند. اطلاق عقل بر چنین عالمی ربطی به عقل به معنای قوۀ درک کنندۀ مفاهیم کلی ندارد و استعمال واژۀ عقل دربارۀ این دو، از قبیل اشتراک لفظی است.
اثبات عالم عقل
...

💡 بعالم کس از امر او سر نتابد جز آن کاید از عالم عقل بیرون

💡 در عالم عقل آنکو چشم و دل او وا شد گلهای طرب چیند اسرار عجب بیند

💡 ای شاخ تو اقبال و خرد بارت باد در عالم عقل و روح بازارت باد

💡 روح اعظم جان عالم عقل کل از جان و دل در امامت این امام انس و جان جانان اوست

💡 اگر خاطرش را به خط خطیر همی عالم عقل خواند سزاست

💡 در شریعت ذوق دین‌یابی نه اندر عقل از آنک قشر عالم عقل دارد مغز روح انبیا