فحوا

مفهوم سخن، معنی، مضمون.

[ویکی فقه] فَحوا یعنی مفهوم؛ مقابل منطوق است.
فحوا در اصطلاح اصولیان عبارت است از مدلول التزامی جمله. مراد از مدلول التزامی آن است که لفظ به دلالت مطابقی بر آن دلالت ندارد؛ لیکن به اعتبار اینکه مدلول، لازم مفاد جمله است، بر آن دلالت می کند. فحوا در کلمات با اضافه به خطاب در مقابل دلیل الخطاب و لحن الخطاب نیز به کار رفته است.
مراد از فحوای خطاب
مراد از فحوای خطاب که از آن به مفهوم موافق نیز تعبیر می شود مفهومی است که به اولویت از لفظ استفاده می شود؛ هرچند لفظ با دلالت مطابقی بر آن دلالت ندارد، مانند حرمت کتک زدن والدین که از حرمت گفتن «اُفّ» به آنان به اولویت استفاده می شود؛ زیرا نهی از افّ گفتن فرزند به پدر و مادر با آنکه افّ کمترین حدّ بی احترامی است به طریق اولی بر نهی از کتک زدن آنان دلالت دارد.
احکام مرتبط
از احکام مرتبط با آن در بابهای مختلف از قبیل صلات، طلاق، وکالت و قضاوت سخن گفته اند.فحوای کلام همچون منطوق آن در مقام فهم مقصود گوینده، نزد عقلا مورد اتکا و استناد و دارای آثار است. شارع مقدس نیز عقلا را ردّ نکرده است. در ذیل به نمونه هایی از آن اشاره می شود.
← در ملکیت
...

مفهوم، مضمون.

💡 جنید را پرسیدند: که فتوت چیست؟ گفت: انصاف طلب ناکردن قال اللّه تعالی، ولیعفوا و لیصفحوا انهم فتیه.

💡 قُلْ لِلَّذِینَ آمَنُوا یَغْفِرُوا ای لیغفروا یعنی لیعفوا و لیصفحوا لِلَّذِینَ لا یَرْجُونَ أَیَّامَ اللَّهِ ای لا یخافون سطواته. و قیل لا یخافون مثل عقوبات الایام الخالیة. و العرب تعبّر عن الوقائع بالایام کیوم احد و یوم حنین. و قیل معناه: لا یطمعون فی ایام اللَّه نصرة لاولیاء اللَّه و قیل لا یطمعون فی ایام اللَّه التی وعدها اللَّه المؤمنین فی الجنة و اضاف الی اللَّه کبیت اللَّه.

💡 حاصل فحوای آیت آنکه از دیوان فضل نصرتی کامل نصیب خسرو عادل شده

💡 اعلامیه استقلال آمریکا که فحوای آن «عدم محافظت از حقوق اساسی آمریکایی‌ها توسط بریتانیای کبیر» بود توسط دومین کنگره قاره‌ای به اتفاق آرا تصویب شد. از آن زمان تاکنون، چهارم ژوئیه به‌صورت سالانه به عنوان روز استقلال ایالات متحده جشن گرفته می‌شود. در ۱۷۷۷، دولتی غیرمتمرکز بر پایه اصول کنفدراسیون تشکیل شد که تا ۱۷۸۹ بر سر کار بود.

💡 هر کرا از صحبت چنین حریفان اعراض است بر روی جای ملامت و اعتراض است چون بخار این حدیث بمصعد دماغ ترقی کرد و طبع از اختیار مذهب شاهد بازی توقی گفتم بر قضایای این مقالت و بر فحوای این دلالت این مذهب را گذاشتنی است و از این حرفت دست بداشتنی.