گرفتگی

گرفتگی. [ گ ِ رِ ت َ / ت ِ ] ( حامص ) ملولی. اندوهگنی. دل تنگی که آثار آن بر روی پیدا باشد. انقباض، در مقابل انبساط:
روزی گشاده باشی و روزی گرفته ای
بنمای کان گرفتگی از چیست ای پسر.فرخی. || سد شدن. بستن: و حیض بسته و گرفتگی بول بگشاید. ( ذخیره خوارزمشاهی ).
با ترکیبات ذیل آید و معانی متعدد دهد:
- گرفتگی آسمان؛ ابری و مهی بودن آن.
- گرفتگی آواز؛ همهمه.( منتهی الارب ): سپستر گرفتگی در آواز پدیدآید و آن گرفتگی را به تازی غنه گویند. ( ذخیره خوارزمشاهی ).
- گرفتگی بینی؛ سدّه. ( زمخشری ).
- گرفتگی تنبوشه؛ بستن آب راهه.
- گرفتگی خورشید؛ کسوف.
- گرفتگی دریا؛ مه آلود بودن آن.
- گرفتگی دل؛ اندوه و غم داشتن.
- گرفتگی زبان؛ ترته. ( منتهی الارب ).
- گرفتگی زغال؛ حالتی است که از زغال سرخ نشده دست دهد.
- گرفتگی سینه؛ راه تنفس بسته شدن و به سختی نفس کشیدن.
- گرفتگی قلب؛ کنایه است از در نهایت غم و اندوه بودن.
- گرفتگی کوه؛ آنگاه که ابر و بخار در کوه پیچیده و کوه ناپدید شود.
- گرفتگی ماه؛ خسوف: یا او را [ ماه را ] بر آن حال گرفتگی مکث باشد، ای درنگ مدتی یا نبود. ( التفهیم ).
- گرفتگی هوا؛ مه آلود بودن آن. ابری بودن هوا.

(گِ رِ تِ ) (حامص. ) ۱ - سد شدن، بسته شدن. ۲ - اندوهگینی، ملال خاطر.

۱. گرفته بودن.
۲. بسته بودن، بسته شدن.
۳. [مجاز] اندوهگینی، تیرگی، ملال خاطر.

۱ - سد شدن بست شدن: و حیض بسته و گرفتگی بول بگشاید. یا گرفتگی بینی. زکام. ۲ - اندوهگینی ملال خاطر انقباض مقابل انبساط: روزی گشاده باشی و روزی گرفته یی بنمای کان گرفتگی از چیست ای پسر ? ( فرخی ) ۳ - کسوف خسوف: اگر کسوف را مکث نبود یا تمام نگیرد او را سه وقت بود: نخستین بدو الکسوف و آغاز پدید آمدن گرفتگی و پیدا شدن رخنه اندر نور قمر. یا گرفتگی آفتاب ( خورشید شمس ). کسوف. یا گرفتگی ماه ( قمر ) خسوف. ۴ - تاری تیرگی ( مطلقا )

otturazione
سد شدن، بسته شدن.
اندوهگینی، ملال خاطر.

💡 شد از گرفتگی عقل، کار بر من سخت سزای سنگ بود پسته ای که خندان نیست

💡 ز چاکِ سینهٔ گل، از گرفتگی صائب نظر به رخنهٔ دیوار گلشن است مرا

💡 روزی گشاده باشی و روزی گرفته ای بنمای کاین گرفتگی از چیست ای پسر!

💡 چنان گرفتگی از صفحه جهان شد محو که گشت غنچه پیکان شکفته چون سوفار

💡 بی می، ز بس گرفتگی دل درین بهار ترسم که غنچه‌ای نگشاید به باغ هم