تلوار

تلوار. [ ت َ ل ْ ] ( اِخ ) تالواربلاغی. دهی از دهستان کله بوز است که در بخش مرکزی شهرستان میانه واقع است و 290 تن سکنه دارد. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 4 ).
تلوار. [ ت َ ل ْ ] ( اِخ ) دهی از دهستان ییلاق است که در بخش حومه شهرستان سنندج واقع است و 275 تن سکنه دارد. ( از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 5 ).

تلوار (دهگلان). تلوار، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان دهگلان در استان کردستان ایران است. این روستا در شمال شهر دهگلان و در کنار رودخانه تلوار قرار دارد. کمتر از ۱۰ دقیقه با این شهر فاصله دارد.
تا چهار دههٔ پیش تپه ای قدیمی محل سکونت روستاییان بود اما اکنون به ندرت از خانه های قدیمی آن اثری باقی مانده است، در مورد قدمت تاریخی آن حدس و گمان هایی زده می شود اما تاکنون به صورت رسمی هیچ نوع حفاری باستان شناختی ای در این روستا صورت نگرفته است؛ لذا نمی توان قدمت تاریخی آن را به صورت دقیق مشخص نمود.
سه طایفه عمده در این روستا عبارتند از طایفه زندی، طایفه میرکی و طایفه بگه جانی. ریشه هایی تاریخی این طایفه ها به علت کمبود منابع روشن و واضح نیست. اما علی اکبر وقایع نگار کردستانی در کتاب خود «عشایر و ایلات و طوایف کرد» که به کوشش محمد رئوف توکلی تصحیح و چاپ شده است در صفحات ۵۰–۵۲ کتاب مذکور در مورد شرح حال طایفه زندیه چنین می نویسد که حسن علی خان حاکم کردستان به جهت کمک به مهرعلی خان ولاشجردی سپاهی تدارک می بیند و به منظور جنگ به طایفه زندیه راهی دیار مهر علی خان می شود.
در ملایر میان سپاه حسنعلی خان حاکم کردستان و سپاه زندیه به رهبری کسانی مانند کریم خان زند و شیخ علی خان نبردی سخت در می گیرد. در این جنگ سپاه زندیه شکست خورده و حسنعلی خان نزدیک به هزار خانواده از طایفه زندیه را به اسارت گرفته و با خود به کردستان می آورد. بعدها که کریم خان زند قدرت می گیرد و حسنعلی خان حاکم کردستان نیز به دلیل شکست از سلیم پاشای بابان تضعیف می شود، کریم خان برای انتقام از حسنعلی خان به کردستان حمله کرده و شهر را تصرف می کند. پس از آن تعدادی از خانواده های این طایفه در کردستان ماندگار شده و این خانواده ها در روستاهای ماچکه، آلی پینک و قلعه فولاد و تلوار... ( ۱۰روستا ) ساکن می شوند.
این روستا در دهستان حومه دهگلان قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۴۰۶ نفر ( ۸۵خانوار ) بوده است. دارای نزدیک به صد خانوار و در حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ نفر جمعیت می باشد. شغل اکثر قریب به اتفاق آنها کشاورزی و دامداری است.
بخش بیشتر کشاورزی این روستا به صورت کشت دیم است هرچند تا قبل از خشک شدن رودخانه تلوار در سالهای اخیر کشت آبی نیز در این روستا چشم گیر بود. اما اکنون تنها به مدد تعداد انگشت شماری چاه عمیق و استفاده از آبهای زیر زمینی کشت آبی به صورت محدود صورت می گیرد. گندم مهمترین محصول روستای تلوار است. نخود، لوبیا، و دیگر حبوبات به صورت محدود کشت می شود. یونجه و دیگر علوفه ها نیز از محصولات کشاورزی این روستا به شمار می آید.
تلوار (سلاح). تلوار نام نوعی شمشیر است که دارای تیغه ایی بسیار پهن و قوس دار بوده است این شمشیر وزن زیادی داشته که به همین دلیل تنها مردان بسیار قوی قادر به استفاده از آن بوده اند. این نوع شمشیر بیشتر در مناطق مرکزی و جنوب افغانستان مورد استفاده مردانی از قبایل هزاره، ابدالی و ازبک قرار می گرفته است. چنانچه امیر تیمور گورکانی در کتاب ( منم تیمور جهانگشا ) تلوار را سلاح مورد استفاده پادشاه غور و سربازانش معرفی نموده است.

تَلْوار
رودخانه ای دایمی در استان های کردستان و زنجان، با درازای ۱۴۲ کیلومتر. در شهرستان های قروه، بیجار، و خدابنده جریان دارد. این رودخانه که از بزرگ ترین ریزابه های رود قزل اوزن است از دامنۀ غربی کوه های سه پلان و پنجه در ۲۹کیلومتری غرب جنوبی قروه سرچشمه می گیرد و به سوی شمال شرقی روان می شود. در طول مسیر خود با ریزابه های متعددی ازجمله اوزون دره مخلوط می گردد و رو به شمال روان می شود و در ۵۰کیلومتری غرب قیدار (استان زنجان) به رودخانۀ قزل اوزن می ریزد. میانگین آب دهی سالانۀ این رودخانه، ۲۸۶میلیون متر مکعب است.

💡 ‌رود تلوار از ارتفاعات کوه پنجه علی در جنوب شرق استان کردستان سرچشمه می‌گیرد وبا پیوستن رودخانه های کوچک از جمله چم شور در شهرستان قروه ورودخانه قهرد در منطقه مهربان همدان واوزن دره در شهرستان بیجار به قزل اوزن پیوسته ودر واقع جزء سرشاخه‌های رود قزل اوزن می‌باشد که در گیلان به سفید رود معروف است و به دریای خزر وارد می‌شود..

💡 تپه تلوار مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان دهگلان، بخش ییلاق، روستای تلوار واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ مهر ۱۳۸۳ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۶۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

💡 تپه خان احمد خان مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان است و در شهرستان قروه، روستای تلوار واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۶۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

💡 سد تلوار، روستایی از توابع بخش چنگ الماس شهرستان بیجار در استان کردستان ایران است.

💡 بهروز منصوروف ۱۳ مارس سال ۱۹۷۵ در روستای تلوار شهرستان یاردیملی در آذربایجان شوروی زاده شد. بعد از آنکه آموزش متوسطه خود را به سرانجام رساند، در سال ۱۹۹۳ وارد دانشکده نیروی مرزی مدرسه عالی فرماندهی باکو شد.