الفانتین

الفانتین. [ اِ ل ِ ] ( اِخ ) جزیره ایست از نیل، مقابل آسوان ( واقع در مصر ) که در عهد فراعنه آباد و دارای تمدن بوده است. نام کنونی آن جزیره آسوآن است. و رجوع به قاموس الاعلام ترکی ج 2 وایران باستان تألیف پیرنیا ج 1 و 2 ( فهرست ) شود.

الفانتین ( به انگلیسی: Elephantine )، ( به عربی: جزیرة الفنتین ) یک جزیره در رود نیل در شمال نوبان و در جنوب مصر می باشد. این جزیره اکنون بخشی از شهر جدید آسوان بوده و دارای چند سایت باستان شناسی است. در زمان هخامنشیان این شهر یک مستعمرهٔ یهودی بوده است.
جزیره الفانتین به طول ۱۲۰۰ متر است و در پهناورترین بخش ۴۰۰ متر عرض دارد.
در مصر باستان به نام «ابو» یا «یبو» نامیده می شده و در مرز مصر و نوبیا بوده است. مکان جغرافیایی الفانتین آن را یک مرکز دفاعی ایده آل ساخته است.

اِلِفانتین (Elephantine)
جزیره ای کوچک بر کنار رود نیل در مصر علیا (جنوب شرقی مصر) در زیر نخستین آبشار بزرگ نیل، نزدیک شهر آسوان. این جزیره در روزگار باستان مرز میان مصر و نوبیا و محلی عالی برای دفاع و مرکزی مناسب برای حمل و نقل و تجارت رودخانه ای به شمار می آمد و پیش از اسلام ماندگاه های بیزانسی (بیزنطی) بود. مطابق اساطیر مصری این جزیره، منزلگاه خنوم، خدای نگهبان آب های نیل، بود. در این جزیره از ۶۵۰پ م، یک جامعۀ یهودی استقرار داشت. این جامعه در زمان حملۀ ایرانیان به مصر همچنان باقی بود. پاپیروس های مکشوفه در این جزیره حاوی اطلاعات جالب توجهی راجع به این یهودیان است. یکی از آبسنج های باستانی نیل در این جزیره قرار داشت. نزدیک این شهر معادن گرانیت و مقبره های امرای محلی قرار دارد.

💡 نام جفاتنبتی در نگاره‌های کشیده شده توسط جوهر سیاه بر روی کوزه‌ای گلین که در الفانتین پیدا شده، دیده می‌شود. او در این نگاره لقب وِرِت هِتِس به معنای «بزرگ عصای پادشاهی هتس» دارد که لقبی متداول برای شهبانویان بوده.

💡 در جزیره الفانتین یک جماعت بزرگ یهودی از زمان فراعنه جای‌گیر بودند. ایشان در این جزیره جامعه‌ای مجزا تشکیل داده بودند و شهر نسبتاً بزرگی داشتند. مصر در زمان شهریاری کمبوجیه ضمیمهٔ شاهنشاهی هخامنشی شد. این یهودیان مصری -به عنوان بخشی از رعایای فرعون مصر- و جزیرهٔ الفانتین و معابد ایشان نیز به بخشی از قلمروی شاهنشاه هخامنشی درآمد.

💡 که اندر کهندژ جی سپاهان جایی است به نام سارویه. سارویه به مشرق هم چنان است که اهرام الفانتین مصر به مغرب. آن جای را مسلمین برای پیدا کردن گنج کوبیدند. هنگامی که سارویه را شکافتند و نبیگ‌ها را برداشتند، آن جای نوشته‌هایی پیدا کردند بر روی پوست توز. پاره‌ای به بغداد بردند، بیشترشان چون ناخوانا بودند به حال خود رها شدند و از میان رفتند.

💡 ساتیس، ساتت یا ساتی، خدای سیل در رود نیل پنداشته می شده‌است. او یکی از ایزدبانوان مصر علیا بود و همراه با خنوم و آنوکت، بخشی از سه‌گانه الفانتین را تشکیل می‌دادند. فرقهٔ او در شهر باستانی اسوان در جنوب مصر بوده‌است. در جنوب مصر او را به عنوان مادر رود نیل می شناختند.

💡 بیشتر دانشمندان دینی مدرن عمدتاً معبد سلیمان را به‌عنوان اولین معبد در اورشلیم خانه یهوه می‌دانند. با این حال، دو سازه دیگر وجود دارد که به عنوان «خانه یهوه» شناخته شده‌است. یکی در الفانتین، مصر واقع شده‌است. بنای دیگر معبدی در تل آراد است.