اصحاب کهف که در متون ادبی و عرفانی فارسی با عنوان هفتمردان نیز از آنان یاد میشود، گروهی پاکسرشت و مؤمن بودهاند که به دلیل ایمان راستین خود، در دورانی از ستم و شرک، به غار پناه بردند و به خوابی طولانی فرورفتند. این اصطلاح در فرهنگهای کهن فارسی مانند برهانقاطع، به معنای هفت مرد دانسته شده و بهعنوان کنایهای از داستان اصحاب کهف به کار رفته است.
در گسترهی عرفان و تصوف، هفتمردان علاوه بر اشاره به اصحاب کهف، به گروهی از اولیاء و اخیار نیز تعبیر شده که پاسدار حقیقت و قوامبخش جهان هستیاند. بر پایهی باورهای عرفانی، این جمعیت سیصد و پنجاه و شش تن هستند که در شش مرتبهی معنوی جای گرفتهاند. در این سلسلهمراتب، سیصد تن در یک مرتبه، چهل تن در مرتبهای دیگر، هفت تن در مرتبهای بالاتر، پنج تن، سه تن و در نهایت یک تن که قطب نامیده میشود، قرار دارند.
هفت مردان. [ هََ م َ ] ( اِخ ) به معنی هفت مرد است که کنایه از اصحاب کهف باشد. ( برهان ). || نیز کنایه از اخیار باشد و گویند سیصدوپنجاه وشش اند در شش مرتبه. سیصد از ایشان در یک مرتبه باشند و چهل در یک مرتبه و هفت در یک مرتبه و پنج در یک مرتبه و سه کس در یک مرتبه و بالاتر از اینها قطب است، قوام عالم به وجود اینهاست. ( برهان ):
عشق برکرده به مکه آتشی کز شرق وغرب
کعبه را هرهفت کرده ی ْ هفت مردان دیده اند.خاقانی.نه نه آن جمع هفت مردانند
من که باشم که هشتمین باشم ؟خاقانی.پس از تحصیل دین از هفت مردان
پس از تنزیل وحی از هفت قرا...خاقانی.
( ~. مَ ) (اِمر. ) مردان خدا که شامل هفت دسته اند: اقطاب، ابدال، اخیار، اوتاد، غوث، نقباء، نجباء.
۱ - حضرت محمد ( ص ) و خلفای راشدین و حسنین را گویند. ۲ - مردان خدا هفت دسته اند که ایشان را هفت مردان گویند. هفت دسته عبارتند از: ۱ - اقطاب. ۲ - ابدال. ۳ - اخیار. ۴ - اوقاده. ۵ - غوث. ۶ - نقبائ. ۷ - نجبائ. نظامی گوید: گردن کش هفت چرخ گردان محراب دعای هفت مردان
(اسم ) مردان خداکه شامل هفت دستهاند: اقطاب ابدال اخیار(یاایمه ) اوتاد غوث نقبائ نجبائ: ((گردن کش هفت چرخ گردان محراب دعای هفت مردان. ) ) (نظامی )
مردان خدا که شامل هفت دستهاند: اقطاب، ابدال، اخیار، اوتاد، غوث، نقباء، نجباء.
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 هفت مردان که منم هشتم ایشان به وفا کهفشان خانهٔ احزان به خراسان یابم
💡 پس از تحصیل دین از هفت مردان پس از تاویل وحی از هفت قرا
💡 به عیاری که هفت مردان راست نقش شش روز کمتر از کم دان