حسین دهلوی، ملقب به نقشی، یکی از شاعران برجسته زبان فارسی در شبهقاره هند در سده دهم هجری قمری به شمار میآید. شهرت او مدیون اشعار لطیف و خوشآهنگ فارسی است که در محیط فرهنگی آن روزگار که زبان فارسی همچنان زبان درباری و ادبیات فاخر محسوب میشد، سروده است. این شاعر با تخلص هنری نقشی توانست جایگاه خود را در میان غزلسرایان و قصیدهسرایان آن دوره تثبیت کند و آثارش نشاندهنده تسلط کامل او بر ظرایف و قواعد شعر فارسی است.
با توجه به منابع تاریخی، زندگی حرفهای و ادبی این شاعر در بستر تحولات سیاسی و فرهنگی هندوستان آن زمان شکل گرفت. او در دورانی فعالیت میکرد که شعر فارسی در قلمرو سلاطین گورکانی یا ایالتهای وابسته، از رونق و اعتبار ویژهای برخوردار بود و شاعران بسیاری برای کسب شهرت و مقام به سرودن شعر در این زبان روی میآوردند. دیوان اشعار نقشی، هرچند ممکن است به گستردگی آثار برخی معاصرانش نباشد، اما از نظر استواری محتوا و زیبایی بیان، حائز اهمیت است و پژوهشگران ادبیات فارسی هند، همواره به آثار وی به دیده احترام مینگرند.
تاریخ وفات حسین دهلوی، به تقریبی در سال ۹۸۸ یا ۹۸۹ هجری قمری ذکر شده است. این اواخر قرن دهم میلادی مصادف با پایان حیات بسیاری از بزرگان ادبیات فارسی در هند است که پس از آن، شاهد تغییراتی در سبکها و گرایشهای ادبی در منطقه بودیم. میراث ادبی باقیمانده از نقشی، نمادی است از استمرار و شکوفایی زبان و ادب فارسی در سرزمینی که بعدها شاهد غلبه کامل زبانهای محلی بر عرصههای ادبی بود، و از این منظر، جایگاه او در تاریخنگاری ادبیات فارسی اهمیت ویژهای دارد.
