کلمه «محجوج» واژهای عربی است که در زبان فارسی نیز به کار میرود و به معنای «مغلوب در استدلال» یا «کسی که در بحث و دلیل آوردن شکست خورده است» میباشد. این واژه از ریشه «حجت» گرفته شده و به کسی گفته میشود که در برابر دلیل و برهان طرف مقابل پاسخی نداشته باشد. هنگامی که فردی در یک مناظره یا گفتوگو با استدلال قوی طرف مقابل روبهرو میشود و نمیتواند پاسخ مناسبی بدهد، گفته میشود که او محجوج شده است. در چنین حالتی، برتری استدلال با طرف مقابل است و شخص محجوج از نظر منطقی یا فکری شکست میخورد. این واژه بیشتر در متون علمی، دینی و ادبی برای بیان نتیجه یک بحث یا مناظره به کار میرود. گاهی نیز در معنای گستردهتر برای کسی استفاده میشود که در برابر دلیل روشن و آشکار ناچار به پذیرش حقیقت شده است. در متون قدیمی، محجوج شدن نشانه قدرت برهان و استدلال طرف مقابل دانسته میشود. این واژه نشاندهنده غلبه حجت و دلیل بر نظر یا ادعای فرد دیگر است. به همین سبب در مباحث کلامی و فلسفی نیز کاربرد داشته است.
محجوج
لغت نامه دهخدا
محجوج. [ م َ ] ( ع ص ) مقصود. ( آنندراج ).
- رجل محجوج؛ ای مقصود. ( منتهی الارب ). مرد قصد کرده شده و اراده کرده شده.
|| آمد و رفت کرده شده. || خانه کعبه. ( ناظم الاطباء ).
فرهنگ معین
(مَ ) [ ع. ] (اِمف. ) کسی که توسط حجت و برهان مغلوب شده، مغلوب به دلیل.
فرهنگ عمید
۱. مطلوب، مقصود.
۲. ویژگی آن که با حجت و دلیل مغلوب شده.
فرهنگ فارسی
( اسم ) کسی که بوسیل. حجت و برهان مغلوب شده مغلوب بدلیل:... اگر از دیو محجوج دمر جوح آید او را هلاک کند.
مقصود
ویکی واژه
کسی که توسط حجت و برهان مغلوب شده، مغلوب به دلیل.
جمله سازی با محجوج
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 ذلک الکتاب: ذلک بمعنی هذا میگوید این نامه و معلوم است در لغت عرب که هذا آن اشارتست که فرا چیز موجود توان گفت دلیل است این و نظایر این هر جای که «هذَا الْقُرْآنُ» گفت که قرآن بزمین است و موجود، و حاصل بحقیقت، و خلق بموجود محجوجاند نه بمعدوم.
💡 قوله تعالی: وَ کَیْفَ تَکْفُرُونَ وَ أَنْتُمْ تُتْلی عَلَیْکُمْ آیاتُ اللَّهِ وَ فِیکُمْ رَسُولُهُ این آیت از بزرگترین آیتهای قرآن است در شأن دین، که دین بکتاب و سنت رسول وی است، و مرد مخاطب بآنست و محجوج بآن. و ایمان سمعی است. جای دیگر میگوید: وَ ما لَکُمْ لا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الرَّسُولُ یَدْعُوکُمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّکُمْ.
💡 عَلَیْهِمْ از بهر آن درآورد که ایشان در حکم محروماند و پس ببلا محجوج.