اصطلاح «دست کج» در زبان فارسی دارای دو کاربرد متفاوت است که هر دو در زندگی روزمره مورد استفاده قرار میگیرد. در معنای نخست، این عبارت به شکل ظاهری و فیزیکی افراد اشاره دارد و به کسی گفته میشود که دست او کج، معوج یا غیرطبیعی است. در این معنا، اصطلاح صرفاً توصیف یک ویژگی جسمانی است و بار اخلاقی یا منفی ندارد.
در معنای کنایی و مجازی، «دست کج» به صفات اخلاقی و رفتاری افراد مربوط میشود. به کسی گفته میشود که دزد، جیببر یا فرد نادرست و غیرمنصف است و از دیگران سوءاستفاده میکند. این کاربرد بیشتر در هشدار دادن به دیگران نسبت به افراد غیرصادق و ناپاک به کار میرود و بار منفی و انتقادی دارد.
به این ترتیب، «دست کج» میتواند هم اشاره به نقص فیزیکی یک فرد باشد و هم توصیف رفتار نادرست و غیرقانونی او. در زندگی روزمره، بسته به زمینه و موقعیت، این اصطلاح برای توصیف ویژگیهای ظاهری یا اخلاقی افراد استفاده میشود و شنونده را نسبت به خصوصیات مثبت یا منفی فرد مطلع میسازد.
