ارخاء

ارخاء. [ اِ ] ( ع مص ) سست کردن. || نرم کردن. نرم گردانیدن. ( منتهی الارب ). || فروهشتن. فروگذاشتن. فروکردن.
- اِرخاء ستر؛فروگذاشتن یعنی افکندن پرده را. پرده و جز آن فروگذاشتن. ( تاج المصادر بیهقی ). فروکردن پرده. فروهشتن پرده. انداختن آن.
- ارخاء عنان؛ ارخاء فرس.
- || از چیزی بی تأمل گذشتن:
ناشی ز هوای جلوه تو
ارخای عنان آفرینش.عرفی.... آفرینش در هوای جلوه نعت او ارخای عنان دارد و وصف او کماهی نمی تواند گفت. ( آنندراج ).
- ارخاء فرس؛ دراز کردن رسن او را. ( منتهی الارب ).
|| فروهشتگی.
- ارخاء عمامه؛ آرامیدن. بی بیم شدن.
|| ارخاء ناقه؛ فروهشته گردیدن یارک آن. ( منتهی الارب ). || ارخاء دابه؛ سخت راندن ستور را. || نیک دویدن. ( تاج المصادر بیهقی ). نوعی ازدویدن سخت یا دویدن بمراد. ( منتهی الارب ). و صاحب تاج العروس گوید: الارخاء؛ شدةالعدو او هو فوق التقریب وقال الازهری الارخاء الاعلی اشدالحضر و الارخاء الادنی دون الاعلی و فی الصحاح قال ابوعبید: الارخاء؛ ان تخلی الفرس و شهوته فی العدو غیر متعب له. و ارخی دابته؛ ساربها کذلک، قاله اللیث و قال الازهری ارخی الفرس فی عدوه؛ اذا احضر.

[ ع. ] (مص م. ) نرم گردانیدن، فروهشتن.

نرم گردانیدن، فروهشتن.

💡 این استثنا منقطع است تقدیره لکن یسمعون قولا حسنا یسلمون منه. هر چه گویند و شنوند در بهشت از عیب و طعن رسته، و شنونده از گناه و ملامت ایمن و گفته‌اند «إِلَّا سَلاماً» سلام است که بهشتیان بر یکدیگر میکنند و نیز فریشتگان بر ایشان سلام میکنند چنان که گفت: «وَ الْمَلائِکَةُ یَدْخُلُونَ عَلَیْهِمْ مِنْ کُلِّ بابٍ سَلامٌ عَلَیْکُمْ» و گفته‌اند سلام ملک است جلّ جلاله بر بنده که میگوید: «سَلامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ». «وَ لَهُمْ رِزْقُهُمْ فِیها بُکْرَةً وَ عَشِیًّا» ای فی الاوقات الّتی لو کانت ایاما و لیالی معتادة، لکان ذلک بکرة و عشیّا، کقوله تعالی: «خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِی سِتَّةِ أَیَّامٍ» و لم یکن هناک ایّام و لا زمان، لکن بمعنی انّه خلقها فی مدة لو کانت مدة وقت و زمان لکان ذلک ستة ایّام. و قیل لیس فی الجنّة لیل، هم فی نور ابدا و انّما یعرفون مقدار اللیل بارخاء الحجب و مقدار النهار برفع الحجب. و قیل تخدمهم باللّیل الجواری و بالنّهار الغلمان، فذاک آیة اللّیل و النهار.