ارذل. [ اَ ذَ ] ( ع ن تف ) نعت تفضیلی از رذالت. رذیل تر. خوارتر. ( ربنجنی ) ( مهذب الاسماء ). زبون تر. ( غیاث ). پست تر. اخس. دون تر. ادنی. فرومایه تر. اَشرط: ارذل ناس. ارذل قیم. || ناکس تر. ( غیاث ). || احقر. || ( ص ) رذل. رذیل. ناکس. فرومایه. بلایه از هر چیزی. || بسیار فرومایه و ناکس. ( آنندراج ). ج، اراذل، ارذلون ( مهذب الاسماء )، ارذلین.
( اَ ذَ ) [ ع. ] (ص تف. ) رذیل تر، خوارتر، پست تر.
۱. فرومایه ترین، پست ترین.
۲. فرومایه تر، پست تر.
( صفت ) رذیل تر خوارتر زبون تر پست تر اخس دون تر فرومایه تر ناکس تر.
[ویکی الکتاب] معنی أَرْذَلِ: پست تر -پست ترین
ریشه کلمه:
رذل (۴ بار)
«أَرْذَل» از مادّه «رذل» به معنای چیز پست و نامطلوب است. و منظور از «أَرْذَلِ الْعُمُرِ» سنین بسیار بالاست که ناتوانی و نسیان، وجود انسان را فرا می گیرد به حدی که قادر به انجام حوائج ابتدایی خود نیست; و به همین دلیل، قرآن آن را سال های نامطلوب عمر شمرده است. بعضی از مفسران، آن را سن 75 سالگی و بعضی 90 سالگی، و بعضی 95 سالگی شمرده اند; ولی حق آن است که سن معینی ندارد و نسبت به اشخاص متفاوت است. به تعبیر دیگر، منظور از ارذل العمر، نامطلوب ترین دوران های عمر انسان می باشد که به نهایت پیری می رسد، و به گفته قرآن علوم و دانش های خود را به کلّی فراموش می کند;و درست همانند یک کودک می شود.
ناپسند. رذل و زذال آنست که در اثر پلیدی ناپسند باشد. (مفردات) صحاح آن را دون و خسیس گفته. ارذل اسم تفضیل رذل و رذیل است.. گفتند: آیا به تو ایمان بیاوریم حال آن که پلیدترها از تو پیروی کردهاند. جمع ارذل نیز آمده است.
رذیل تر، خوارتر، پست
💡 ارذلون بقول مفسّران پیشهورانند: کفشگر و جولاه و حجّام و امثال ایشان، معنی آنست که بتو چون ایمان آریم و پسروان تو اهل صناعت و پیشهورانند نه خواجگان و محتشمان، و این سخن از روی جهل و حماقت گفتند از بهر آنکه صناعت و حرفت چون مباح باشد در باب دیانات پسندیده است و قدحی در مردم نیارد، و گفتهاند ارذلون سفلهاند اهل خساست و مکاسب دنی.
💡 ثُمَّ رَدَدْناهُ یعنی: «الانسان» أَسْفَلَ سافِلِینَ یعنی: الی الهرم و الخرف و ارذل العمر لکیلا یعلم من بعد علم شیئا فیضعف جسمه و یذهب عقله و ینقص عمره و السّافلون هم الضّعفاء من المرضی و الزّمنی و الاطفال فالشّیخ الکبیر «اسفل» من هؤلاء جمیعا و «أَسْفَلَ سافِلِینَ» نکرة تعمّ الجنس کما یقولون: فلان اکرم قائم.
💡 قتادة گفت: ارذل العمر آنست که عمر وی بنود سال رسد و گفتهاند که هشتاد سال و گفتهاند هر چه بالای هفتاد و پنج بود ارذل العمر است و العمر و العمر و العمر واحد.
💡 عمر ارذل ای خدا مگمار بر نیروی مرد رعشهٔ پیری مبادا ریزد آبروی مرد
💡 وَ مَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَکِّسْهُ فِی الْخَلْقِ ای من اطلنا عمره رددناه الی ارذل العمر شبّه الصّبی فی اول الخلق و قیل: نُنَکِّسْهُ فِی الْخَلْقِ ای نصیّره الی الضّعف بعد القوّة و الی النقصان بعد الزّیادة. نُنَکِّسْهُ بضمّ نون اول و فتح دوم و تشدید کاف قراءت عاصم و حمزه است، باقی بفتح نون اول و اسکان نون دوم و ضمّ کاف و تخفیف خوانند.
