الاخلاق

[ویکی نور] الاخلاق (احمد امین). کتاب الأخلاق از تألیفات احمد امین (1373 1295ق) در موضوع مهمترین مسائل اخلاقی و حقوقی به زبان عربی می باشد.
مؤلف، کتاب حاضر را با توجه به نیازهای زمان معاصر نوشته است. از این رو در این کتاب مباحثی مطرح می کند که در بسیاری از کتب اخلاقی دیگر پیدا نمی شود.
مقدمه کتاب شامل تعریف علم اخلاق و موضوع و فائده اخلاق است. در ادامه مؤلف، رابطه علم اخلاق را با برخی از علوم دیگر (علم اجتماع، علم نفس و علم قانون) مورد بررسی قرار داده است.
کتاب از سه بخش تشکیل شده است که مؤلف هر کدام از آن بخش ها به نام «الکتاب» یاد می کند.
کتاب اول (الکتاب الأول) در مورد مباحثی نفسانی است که در اخلاق جای دارد مباحثی همچون غریزه، عادت، وراثت، اراده و غیره.
مؤلف، بعد از تعریف غریزه چنین می گوید که غرایز در اشخاص و طوایف متفاوت است علاوه بر آن در نوع و کیفیت هر غریزه نسبت به هر شخص نیز فرق می کند و چون ماده اولی در پیدایش اخلاق، غریزه است لذا صحیح نیست که غرایز را به حالت طبیعی خود رها کرد بلکه باید آن را تربیت و تهذیب کرد.
[ویکی نور] الاخلاق (شبر). الأخلاق، اثر مرحوم سید عبدالله شبر، به زبان عربی است.
مؤلف، این کتاب را در روز چهارشنبه، 27 ربیع الأول 1225ق، به پایان رسانده است.
کتاب، توسط جواد شبر مورد تحقیق و دقت نظر واقع شده است.
کتاب، مشتمل بر یک مقدمه و چهار رکن (به ترتیب شامل 10، 13، 14 و 14 باب و برخی از ابواب، حاوی چندین فصل) است. شیوه مؤلف در طرح مباحث این است که آیات مربوطه را در ابتدای بحث آورده و روایات را گاهی لابه لای مطالب و گاهی مقدم بر آنها به عنوان دلیل و شاهد ذکر می کند.
درباره محتوا و ویژگی های این اثر، نکات زیر قابل توجه است:

💡 و کان (ص) یقول: «اللّهمّ انّی اعوذ بک من العجز و الکسل و الجبن و البخل و الهرم و عذاب القبر، اللّهمّ انّی اعوذ بک من الفقر و القلّة و الذّلّة و اعوذ بک ان اظلم او اظلم و اعوذ بک من الشّقاق و النّفاق و سوء الاخلاق».

💡 حلم، عبارت از بردباری است. قدما حلیم کسی را گفته‌اند که نفس او را سکون و طمانینتی حاصل شده باشد که غضب به آسانی تحریک او نتواند کرد، و اگر مکروهی بدو رسد در اضطراب نیفتد. از حضرت رسالت مروی است که «الحلم حجاب الآفات» لفظ حلیم را چون مقلوب کنی ملح شود، و از اینجا گفته‌اند که «الحلم ملح الاخلاق» شاعر حلم ممدوح را بدین سیاق ستوده:

💡 او مؤلف حدود سیصد مقالهٔ فلسفی، عرفانی، کلامی، و ادبی در دائرةالمعارف‌ها، مجلات دانشگاهی و مجلات غیردانشگاهی است. از جمله مقالات مشهور او می‌توان به «بررسی سبک‌شناختی توضيح الاخلاق تحرير خليفه سلطان»، «نگاهی به اسماعيليه و نظريه‌های کلامی فلسفی در مکتب اسماعيلی»، «شمول معنايی شعر حافظ و تأويل‌های يک سو نگرانه» و «خرقه‌سوزی آيينی رندانه اما آرمانی» اشاره کرد.

💡 اخلاق جلالی یا لوامع الإشراق فی مکارم الاخلاق (درخشش خورشید در خوبی رفتار) کتابی است از جلال‌الدین دوانی که آن را به تبعیت از اخلاق ناصری خواجه نصیرالدین طوسی نگاشته‌است.

💡 ابن مسکویه در اخلاق، هم دنباله‌روِ افلاطون است، و هم ارسطو. وی با برقراریِ تعادل میانِ قوایِ روح و فضائلِ اخلاقی، اعتقاداتش را در تهذیب الاخلاق چنین بیان می‌کند که: روان، دارای سه قوه است: قوهٔ عاقله، قوهٔ سبعیه، قوهٔ بهیمه که به ترتیب فضایلِ: حکمت، شجاعت و عفت را دارا می‌باشند. فضیلتِ چهارم که عدالت نام دارد از ایجاد تعادل میانِ سه فضیلتِ پیشین به وجود می‌آید.