بسزا

قیدی مرکب‌است به‌معنای به‌گونه‌ای که سزا و شایستهٔ چیزی یا کسی باشد؛ آن‌چنان که بایسته و درخور است. این واژه با معادل‌هایی چون به‌سزاوار، به‌حق، به‌جا، شایسته، درخور و متناسب به‌کار می‌رود و بر مطابقت و تناسب عمل با شرایط دلالت دارد. در متون کهن فارسی، به‌ویژه نثر فنی و تاریخی، کاربرد بسزا نشان‌دهندهٔ رعایت انتظارات و تناسب عمل با شأن و موقعیت است. برای نمونه در تاریخ بیهقی آمده است: فرمود تا استقبال او بسیجیدند سخت بسزا یا همه را خانه و ضیاع و زن داد بسزا. همچنین در شعر کلاسیک، حافظ با بیت «چگونه سر ز خجالت برآورم بر دوست / که خدمتی بسزا برنیاید از دستم» بر ناتوانی از ادای شایسته‌ی خدمت تأکید می‌کند. این قید از ریشهٔ سزا و سزیدن گرفته شده و بیانگر عملی است که به‌اندازه و به‌موقع انجام شده باشد. برای آگاهی از گسترهٔ معنایی دقیق‌تر، مراجعه به مدخل‌های «سزا» و «سزیدن» در فرهنگ‌نامه‌ها توصیه می‌شود.