اتقان

اتقان. [ اِ ] ( ع مص ) کاری محکم کردن. ( مؤید ) ( زوزنی ) ( تاج المصادر ). استوارکردن کار. ( مؤید ) ( منتهی الارب ). استواری. اِحکام.
- اتقان صُنع؛ در اصطلاح حکمت،اتقان شناختن ادلّه است با علل و ضبط قواعد کلیه است با جزئیات آنها و گفته اند اتقان شناختن است از روی یقین. ( تعریفات ).

( اِ ) [ ع. ] ۱ - (مص م. ) محکم کردن، استوار کردن. ۲ - (اِمص. ) استواری.

محکم کردن، استوار کردن کاری، استواری.

محکم کردن، استوارکردن کاری، استواری
۱ - ( مصدر ) کاری محکم کردن استوار کردن کار. ۲ - ( اسم ) استواری احکام.

اِتْقان
(نام کامل: الإتقان فی علوم القرآن) جامع ترین منبع دایرةالمعارف گونه در علوم قرآنی، نوشتۀ جلال الدین سیوطی (۸۴۹ـ۹۱۱ق). او به کثرت و تنوّع تألیفات معروف و از علمای علوم نقلی، به ویژه قرآن شناسی و حدیث است. سبک نگارش کتاب چنان است که پس از ذکر عنوان هر علم و فن قرآنی کسانی را که در آن موضوع کتاب نوشته و یا در ضمن کتابی به آن پرداخته اند، برمی شمارد. آنگاه به بحث دربارۀ موضوع می پردازد، سپس مباحث فرعی را مطرح می کند و در مواضعی آرای دیگران را نقد می کند و در انتها نظر خود را می آورد. ازجمله موضوعات کتاب عبارت است از ۱. تاریخ قرآن، ۲. تجوید و اعراب قرآن، ۳. علم قرائت، ۴. شأن نزول و شناخت مبهمات قرآن، ۵. ناسخ و منسوخ، ۶. اعجاز قرآن، ۷. تفسیر، ۸. فقه و اصول، ۹. محکمات و متشابهات، ۱۰. قصص قرآن. این مباحث در هشتاد فصل که هر یک از آن ها «نوع» نام دارد، به تصحیح محمّد ابوالفضل ابراهیم در ۴ جزء (دو مجلّد) تدوین و انتشار یافته است (قاهره ۱۹۷۴م). سیوطی در تألیف این کتاب از کتاب البرهان فی علوم القرآن تألیف بدرالدّین محمد بن عبدالله زرکشی (۷۴۵ـ۷۹۴) استفادۀ شایان برده است. سیوطی بسیاری از رسائل و کتاب هایی را که در زمینۀ علوم قرآنی داشته ازجمله خلاصه یا تمامی کتاب های مفحمات الاَقران فی مبهمات القرآن و معترک الاقران در این اثر بزرگ گرد آورده و از تهذیب و تنقیح موضوعات و مفاهیم کتاب التحبیر فی علم التفسیر خود نیز بهره برده است. او بیش از صد اثر مهم و جامع علوم قرآنی را که جزو منابع اصلی اش در هر رشته بوده، در مقدمه یاد کرده است. سه ترجمۀ فارسی از اتقان در دست است: ۱. ترجمۀ قدیمی که نسخه اش در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران محفوظ است؛ ۲. ترجمۀ شادروان محمدجعفر اسلامی که تحت عنوان دایرةالمعارف قرآن به طبع رسیده است؛ ۳. ترجمۀ حجةالاسلام سید مهدی حائری قزوینی (۲ج. تهران، امیرکبیر، ۱۳۶۳).

محکم کردن، استوار کردن.
استوا

💡 از پیشینه این نوع برخورد با قرآن اطلاع چندانی در دست نیست، ولی از آنجا که سیوطی در کتاب الاتقان فی علوم القرآن به این موضوع پرداخته، می‌توان دریافت که این موضوع چندان غریب نبوده‌است. با این حال توجه جدی به این موضوع در دهه ۷۰ میلادی، با گفته‌های رشاد خلیفه آغاز شد. او اعلام کرد که نظمی را در قرآن کشف نموده که ویژگی خاص قرآن بوده و یکی از بزرگ‌ترین جنبه‌های اعجازی آن به‌شمار می‌رود.

💡 صُنْعَ اللَّهِ الَّذِی أَتْقَنَ کُلَّ شَیْ‌ءٍ، ای صنع اللَّه ذلک صنعه فهو نصب علی المصدر. و قیل معناه هذا من صنع اللَّه الذی خلق الاشیاء علی وجه الاتقان و الاحکام انّه خبیر بما یفعلون عالم بافعال عباده قادر علی مجازاتهم علیها بما یستحقون قرأ مکی و بصری و حماد: بما یفعلون بالیاء لقوله آتوه انّما هو خیر عنهم.

💡 «مرحوم آیت‌ الله (غروی)، فقیه و اصولی و فیلسوف و حکیمی است که در قرون اخیره به جامعیت او از جهت اتقان علم و دقت نظر و سعه اندیشه و جامعیت بین علم و عمل و اعراض از دنیا و زهد و پاکی، کمتر دیده شده است.»

💡 و قول قضات حکم باشد، و از خطا و سهو دران احتراز ستوده است. و نادر آنکه همیشه راست گوی و محکم کار بودی، از شقاوت ذات و شوربختی من دراین حادثه گزافکاری بردست گرفتی، و اتقان و احتیاط تمام یکسو نهادی، و بتمویه اصحاب غرض و ظن مجرد خویش روی بامضای حکم آوردی