معتزبا

معتزبا. [ م ُ ت َزْ زُ بِل ْ لاه ] ( اِخ ) ( الَ... ) ابوعبداﷲ محمدبن متوکل سیزدهمین خلیفه عباسی، به سال 252 هَ. ق. پس از خلع مستعین به وسیله غلامان ترک، در سامره با وی بیعت شد اما کار معتز نیز با ترکها پیش نرفت و روزبروز غلامان ترک بر قدرت خود می افزودند و نتیجه همه آنها ضعف خلیفه و غارت شدن اموال و آشفته شدن ولایات بود در زمان خلافت معتز یعقوب لیث در خراسان و کرمان قوت گرفت و طاهریان را برانداخت. مصر را نیز غلام ترکی به نام احمدبن طولون به وسیله بایکباک ( بایک بگ )حاجب ترک خلیفه به دست آورد و با ایجاد خاندان طولونی، مصر نیز از قلمرو خلافت بغداد بیرون رفت. بغای صغیر سردار ترک به دست غلامان مغربی یعنی بربرهای خلیفه افتاد و به قتل رسید و غلامان ترک به سرداری صالح پسر وصیف شوریدند و معتز را گرفتند و به سال 257 هَ. ق. با شکنجه و گرسنگی او را کشتند. معتز 24 سال عمر کرد و مدت خلافتش سه سال و چند ماه بود. از وقایع زمان معتز رحلت امام علی النقی است که در سال 254 در سامره وقوع یافت. ( از تاریخ اسلام تألیف فیاض چ 2 ص 224 و 225 ). و رجوع به تاریخ یعقوبی ترجمه فارسی ج 2 ص 532 و مجمل التواریخ و القصص ص 362 و اعلام زرکلی و تاریخ گزیده و تجارب السلف ص 184 و 186 و المعتزباﷲ شود.