نکاح عرفانی ابن عربی

[ویکی فقه] در نظام جهان شناسی عرفانی ابن عربی، می توان به مقوله مهم «نکاح » اشاره کرد.این مقوله نیز از دیدگاه ابن عربی از اهمیتی ویژه برخوردار است، چنان که وی نوشته ای مستقل با عنوان کتاب النکاح الاول داشته که گویا از میان رفته است، ولی خود وی در نوشته های دیگرش بدان اشاره می کند.
ابن عربی بر پایه این نظریه شعارگونه که «نکاح در همه چیزها، اصل است و احاطه و فضل و تقدم دارد»، به تحلیل و توضیح این مقوله می پردازد. و آن را علم توالد و تناسل می نامد که از علوم اکوان و اصل آن از علم الهی است.
اقسام
ابن عربی، نکاح را به ۳ گونه تقسیم می کند: حسی، معنوی و الهی، و سپس نمونه هایی از آن را در جهان حس، جهان طبیعت، در معانی روحانی و علم الهی، می آورد.
← نکاح حسی
ابن عربی، در مبحث مربوط به شناخت ِ «الاباء العلویات » (پدران فرازین ) و «الامهات السفلیات » (مادران فرودین ) می گوید که چون مقصود از آفرینش این جهان، انسان بوده که امام این جهان است، باید به مسأله پدران فرازین و مادران فرودین پرداخت.وی آن گاه مقوله نکاح را نیز به میان می آورد و پس از اشاره به این نکته که هر «مؤثری »، پدر است و هر «تأثیر پذیرفته ای »، مادر، بار دیگر به نکاح دو مقدمه در قیاس منطقی اشاره می کند که در آن یکی، به وسیله مفرد واحدی که در هر دو تکرار می شود و رابط است، با دیگری نکاح می کند و نتیجه ای که از آن دو به دست می آید، همان مطلوب است.آن گاه در پیوند با «پدران فرازین » و «مادران فرودین » می گوید که همه ارواح پدرانند و طبیعت مادر است، چون محل استحالات است.آن ارواح، به این ارکان، یعنی عناصر پذیرای دگرگونی و استحاله، توجه می کنند و در آن ها زاییده ها، یعنی معادن، گیاه، حیوان، جن و انس، پدید می آیند.در جهان طبیعت، ۴ عنصر یافت می شوند که از راه نکاح جهان فرازین با این ۴ عنصر، خدا آن چه را در آن ها زاییده می شود، به وجود می آورد.نخستین از پدران فرازین معلوم است، اما نخستین از مادران فرودین شیئیت ِ معدوم ِ ممکن است، و نخستین نکاح، قصد از سوی خدا به امر، و نخستین فرزند، وجودِ عین ِ آن شیئیت، بوده است و آن پدری است که ساری است و این شیئیت ِ معدوم ِ ممکن، مادری است که مادریش ساری است و آن نکاح ساری و جاری در همه چیز است و نتیجه در حق هر عین ِ پدیدار شده ای، همیشگی است و گسسته نمی شود.آن گاه ابن عربی این جریان را «نکاح ساری در همه نسل ها» می نامد و مقوله نکاح را در پیوند با نخستین مراحل آفرینش و نخستین آفریدگان، تحلیل می کند و اتصال نخستین پدران و مادران - فرازین و فرودین - را از راه نکاح معنوی و حسی، توضیح می دهد و می گوید که عقل اول، نخستین مبدَعی بود که آفریده شد و همان قلم ِ اَعلی است و جز آن محدَث دیگری نبود.این چیزی «تأثیر پذیرفته » بود، زیرا خدا با انبعاث ِ «لوح محفوظ» از آن، مانند انبعاث حوا از آدم در جهان اجرام، عمل کرد و لوح محفوظ محلی بود برای آن چه قلم اعلی در آن می نویسد.
لوح و قلم
...