اخرین صحابی

اصطلاح «آخرین صحابی» در علوم اسلامی و به‌ویژه در مباحث حدیث، تاریخ اسلام و علم رجال، به فردی گفته می‌شود که از میان همه صحابه پیامبر اسلام حضرت محمد(ص)، دیرتر از دیگران وفات کرده باشد. واژه «صحابی» به کسی اطلاق می‌شود که پیامبر(ص) را در زمان حیات ایشان دیده، به ایشان ایمان آورده و در همین حال از دنیا رفته باشد. بنابراین، «آخرین صحابی» عنوانی تاریخی و اصطلاحی است که برای مشخص کردن آخرین بازمانده از نسل یاران مستقیم پیامبر به کار می‌رود. در کاربرد مطلق و مشهور، این عنوان غالباً به ابو طفیل عامر بن واثله نسبت داده می‌شود که بنا بر منابع معتبر حدیثی و رجالی، در حدود سال ۱۰۰ هجری قمری وفات یافته و از این رو آخرین فرد از صحابه دانسته شده است. با این حال، در متون تخصصی گاهی این اصطلاح به صورت نسبی نیز به کار می‌رود؛ یعنی آخرین صحابی هر شهر یا ناحیه، مانند آخرین صحابی مدینه که از جابر بن عبدالله انصاری یا سهل بن سعد یاد شده است. از دیدگاه علمی، این اصطلاح اهمیت فراوانی در سنجش اسناد روایات و تعیین طبقات راویان دارد، زیرا زمان وفات آخرین صحابه در تشخیص اتصال یا انقطاع سلسله حدیث نقش اساسی ایفا می‌کند. در نتیجه، معنای دقیق «آخرین صحابی» عبارت است از آخرین فرد زنده‌مانده از یاران پیامبر اسلام(ص) که پس از همه صحابه وفات کرده است.