واژه «کنجاب» در متون کهن فارسی به معنای راه آب یا آبراه به کار رفته است و به مجرا یا مسیری اشاره دارد که آب از طریق آن جریان پیدا میکند. این واژه در منابع لغوی قدیمی، از جمله یادداشتهای منسوب به دهخدا، به عنوان یک ترکیب کهن ثبت شده و در متون تاریخی نیز نمونههایی از کاربرد آن دیده میشود. کنجاب در اصل به هر نوع گذرگاه یا کانال طبیعی یا مصنوعی گفته میشود که برای عبور آب ایجاد شده یا به صورت طبیعی شکل گرفته است. چنین مسیرهایی معمولاً برای هدایت آب در کشاورزی، آبیاری یا انتقال آب در محیطهای شهری و روستایی مورد استفاده قرار میگرفتهاند. در برخی متون ادبی، این واژه در قالب توصیفی به کار رفته تا حرکت یا خروج آب از یک مسیر مشخص را نشان دهد. کاربرد آن بیشتر در زبان قدیم و متون تاریخی دیده میشود و در فارسی امروزی کاربرد رایج ندارد. از نظر معنایی، کنجاب با واژههایی مانند نهر، جوی و کانال آب هممعنا یا نزدیک به آنهاست. این واژه نشاندهنده اهمیت مدیریت و هدایت آب در زندگی سنتی و کشاورزی ایرانیان بوده است. بنابراین، «کنجاب» به معنای راه آب یا مجرایی است که آب از طریق آن جریان مییابد و در متون کهن برای اشاره به آبراهها به کار میرفته است.
کنجاب
لغت نامه دهخدا
کنجاب. [ ک ُ ] ( اِ مرکب ) راه آب. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ): سگی دیوانه از کنجاب بیرون می آید و او را می گزد. ( مزارات کرمان ص 28 ).