میرزافتحعلی شیر

میرزا فتحعلی شیرازی، مشهور به «حجاب شیرازی»، از خوشنویسان برجسته و نستعلیق‌نویسان نامدار قرن سیزدهم هجری در دوره قاجار به شمار می‌آید که در شیراز متولد شد. او فرزند آقا محمدجعفر شیرازی بود و از همان جوانی استعداد چشمگیری در هنر خوشنویسی و ادبیات از خود نشان داد. وی نزد میرزا کوچک وصال شیرازی آموزش دید و در کنار فراگیری هنر خط، به کسب دانش ادبی، اخلاقی و هنری نیز پرداخت و به شخصیتی جامع در هنر و ادب تبدیل شد. میرزا فتحعلی علاوه بر خوشنویسی، در شعر نیز طبعی روان داشت و با تخلص «حجاب» شعر می‌سرود و از او دیوانی با حدود شش هزار بیت باقی مانده است. در هنر خوشنویسی، او با امضای «فتحعلی» آثار خود را رقم می‌زد و به‌عنوان یکی از استادان طراز اول نستعلیق در عصر خود شناخته می‌شد. مهارت او در نوشتن انواع شش‌گانه نستعلیق به حدی بود که گاه خط او را با آثار میرعماد مقایسه یا حتی اشتباه می‌گرفتند و همین امر نشان‌دهنده جایگاه والای هنری اوست. به دلیل همین شباهت‌ها، او بعدها در شیوه نگارش خود تغییراتی ایجاد کرد تا سبک شخصی و متمایز خود را آشکارتر سازد. از نظر تاریخی، شش قلم یا شش دانگ نستعلیق به درجات مختلف ضخامت و ظرافت قلم اشاره دارد که از ریزترین حالت موسوم به غبار تا درشت‌ترین حالت جلی را شامل می‌شود و او در تمامی این درجات مهارت کامل داشت. عمر میرزا فتحعلی چندان طولانی نبود و گفته می‌شود که به سن پنجاه سالگی نیز نرسید. او در سال ۱۲۶۹ هجری قمری در شیراز درگذشت و پیکرش در حرم شاهچراغ به خاک سپرده شد. از آثار ارزشمند او می‌توان به نسخه‌هایی از مثنوی معنوی مولوی، لوایح جامی و آثار متعدد دیگر اشاره کرد که در کتابخانه‌ها و موزه‌های معتبر ایران نگهداری می‌شوند و نشان‌دهنده جایگاه برجسته او در هنر خوشنویسی ایران هستند.