معجم مصطلحات الاباضیه
«معجم مصطلحات الإباضیه» نام کتابی است که به صورت یک فرهنگنامه تخصصی برای توضیح اصطلاحات عقیدتی، فقهی و فرهنگی فرقه اباضیه تدوین شده است. این اثر به زبان عربی و به صورت گروهی توسط چند نویسنده نگاشته شده و در دو جلد بر اساس ترتیب حروف الفبا تنظیم گردیده است. کتاب با دو مقدمه آغاز میشود که در یکی به اهمیت شناخت اصطلاحات اباضیه و در دیگری به ویژگیهای روششناختی اثر اشاره شده است. هدف اصلی آن معرفی دقیق مفاهیم و واژگان رایج در متون اباضی و روشن ساختن کاربردهای علمی و تاریخی آنهاست. در این فرهنگنامه برخی اصطلاحات مشترک میان فرق اسلامی و برخی اختصاصی به اباضیه معرفی شده که نشاندهنده وحدت در اصول و تفاوت در فروع است. گردآوری این اثر نتیجه تلاشهای طولانی علمای گذشته و معاصر اباضی در ثبت و تبیین مفاهیم مکتب خود بوده است. نویسندگان در تدوین آن از منابع کلاسیکی چون «الجامع»، «الاستقامة»، «شرح النیل» و دیگر آثار مهم اباضی بهره بردهاند. این کتاب به پژوهشگران کمک میکند تا متون کلامی و فقهی اباضیه را با درک دقیق اصطلاحات مطالعه کنند. همچنین جایگاه آن در مطالعات فرقهشناسی اسلامی به عنوان منبعی مرجع و نظاممند شناخته میشود.
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] معجم مصطلحات الإباضیه، اثر گروهی از نویسندگان، فرهنگ اصطلاحات عقیدتی، فقهی و فرهنگی فرقه اباضیه میباشد که به زبان عربی، به چاپ رسیده است.
کتاب با دو مقدمه از عبدالله بن محمد سالمی و ناشر آغاز و اصطلاحات که بهترتیب حروف الفبا تنظیم گردیده، در دو جلد، ساماندهی شده است.
در مقدمه نخست، به موضوع کتاب و اهمیت آن اشاره گردیده و در مقدمه دوم، به بیان ویژگیهای کتاب پرداخته شده است.
در مقدمه دوم، به این نکته اشاره شده است که با مشاهده و دقت در برخی از اصطلاحات با مواردی آشنا خواهیم شد که بین سایر فرق توافقی بوده و برخی نیز اختلافی است و این امر دلالت بر وحدت اصول و مقصد و مصیر مسلمین در مورد اول و تنوع و تکثر در مرحله دوم دارد.
ایده و فکر گردآوری چنین کتابی بهمنظور تعریف و شناساندن اصطلاحات اباضیه، حاصل استمرار تلاشهای کوششهای علمای گذشته است، که برخی از آنان کتاب ویژهای را در اینباره نگاشتهاند، مثل ابوالقاسم برادی در کتاب «رسالة الحقائق» و بعضی، اصطلاحات مزبور را در لابهلای کتب متعدد خویش آوردهاند؛ از متقدمین، مانند ابن برکت در کتاب «الجامع»، کدمی در کتاب «الاستقامة»، عمرو بن جمیع در «مقدمة التوحید»، ورجلانی در «الدلیل و البرهان» و «العدل و الإنصاف» و درجنی در «طبقات المشایخ» و از متأخرین، علمایی همچون قطب اطفیش در «شرح النیل»، «تیسیر التفسیر»، «شرح مقدمة التوحید»، نورالدین سالمی در «معارج الآمال»، «أنوار العقول» و «شرح طلعة الشمس».
علمای معاصر، در ضبط پارهای از اصطلاحات از خلال نوشتههای علمی یا بحثهای کلاسیک خود، سهیم بودهاند. اثر حاضر، حاصل کوشش آنها و امثال آنهاست.