کلمهی «متفشل» واژهای عربی - فارسی است که در منابع طب سنتی و لغتنامههای قدیمی به کار رفته است و به معنای آب روان شده یا آب جاری میباشد. این واژه در ریشهی عربی خود، از باب تفعّل ساخته شده و مفهوم فعلی که به صورت مداوم جریان دارد یا حرکت میکند را میرساند. در متون پزشکی سنتی، مانند «ناظم الاطباء»، متفشل به آبی اشاره دارد که به صورت روان و جاری باشد و همچنین، منابعی مانند «آنندراج»، «منتهی الأرب» و «اقرب الموارد» نیز همین معنا را برای واژه ثبت کردهاند. کاربرد واژهی متفشل صرفاً توصیفی است و بار معنایی مثبت یا منفی ندارد، بلکه حالت فیزیکی آب یا مایعات را بیان میکند. این واژه میتواند در زمینههای مختلف طبیعی، دارویی یا علمی برای توصیف مایعات روان استفاده شود. در گفتار روزمره فارسی امروز، متفشل به کار نمیرود و بیشتر در متون تاریخی، لغتنامهها و طب سنتی مشاهده میشود. بررسی چنین واژههایی، نشاندهنده دقت و تنوع زبانی در طب سنتی و علوم قدیم است و کمک میکند تا فهم دقیق متون قدیمی و نسخههای خطی آسانتر شود.
متفشل
لغت نامه دهخدا
متفشل. [ م ُ ت َ ف َش ْ ش ِ ] ( ع ص ) آب روان شده. ( ناظم الاطباء ). آب روان شونده. ( آنندراج ) ( از منتهی الارب ) ( از اقرب الموارد ).