فتح ذرایع

[ویکی فقه] فتح ذرایع تمسک به ابزار دستیابی به امور واجب را گویند.
واژه " فتح " در لغت به معنای گشودن و باز کردن است؛ "ذرایع" جمع ذریعة به معنای "وسیله " است.در اصطلاح، تمسک به وسیله ای را می گویند که منجر به امری شود که دارای مصلحت بوده و در نظر شارع مطلوب باشد.به بیان دیگر، فتح ذرایع به معنای دست یافتن و در اختیار داشتن هر وسیله ای است که مقدمه رسیدن به واجب است، تا بدین وسیله، زمینه تحقق واجب فراهم گردد؛ مثل آن که، از طریق فتح ذرایع حکم به وجوب وضو می گردد؛ چرا که وضو از مقدمات پیدایش نماز است. فتح ذرایع سبب وجوب کارهای مقدماتی حج ـ مقدمات حج ـ نیز می گردد. فتح ذرایع در اصطلاح اصولیان امامی با اندکی تسامح " مقدمه واجب " نامیده می شود.
در کتاب اصول الفقه الاسلامی
در کتاب "اصول الفقه الاسلامی" آمده است:"فتح الذرایع: معناه الاخذ بالذرایع اذا کانت النتیجة مصلحة، لان المصلحة مطلوبة. قال القرافی: اعلم ان الذریعة کما یجب سدها، یجب فتحها و تکره و تندب و تباح فان الذریعة هی الوسیلة، فکما ان وسیلة المحرم محرمة فوسیلة الواجب واجبة کالسعی للجمعة و الحج ".