«شمسالدین جرجانی» عنوانی است که به شمسالدین محمد بن علی الحسینی جرجانی اطلاق میشود؛ او از ادیبان، منطقدانان و متکلمان برجسته دوره اسلامی در قرن نهم هجری به شمار میرود. این شخصیت علمی فرزند میرسید شریف جرجانی، متکلم مشهور، بوده و از همین رو به خاندان علمی و معتبر جرجانی نسبت داده میشود. لقب «شمسالدین» نشاندهنده جایگاه علمی و دینی او در میان دانشمندان زمان خود است و معمولاً به افراد برجسته در علوم اسلامی داده میشده است. نسبت «جرجانی» به زادگاه یا اصل خانوادگی او از منطقه جرجان بازمیگردد و در نام بسیاری از اندیشمندان آن دوره دیده میشود. شمسالدین در فضای علمی و فرهنگی شیراز رشد یافت و در همان شهر نیز به فعالیتهای علمی و تدریس پرداخت. او در حوزههای منطق، کلام و ادبیات تخصص داشت و در این زمینهها آثار و تأثیراتی از خود به جای گذاشت. زندگی دقیق و جزئیات تولد او بهطور کامل در منابع تاریخی ثبت نشده، اما میدانیم که در نیمه دوم قرن هشتم هجری متولد شده است. وی در سال ۸۳۸ هجری قمری در شیراز درگذشت و همانجا به خاک سپرده شد. جایگاه علمی او بیشتر به عنوان ادامهدهنده سنت فکری پدرش و یکی از شارحان و مدرسان علوم عقلی شناخته میشود. در مجموع، «شمسالدین جرجانی» نام یک دانشمند برجسته اسلامی است که در منطق، کلام و ادب نقش مهمی در گسترش علوم عقلی در دوره خود داشته است.
شمس الدین جرجانی
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] جُرْجانی، شمس الدین محمد بن علی حسینـی (د ۸۳۸ ق/ ۱۴۳۵م)، ادیب، منطق دان و متکلم است.
شمس الدین محمد فرزند میرسید شریف جرجانی (۷۴۰-۸۱۶ ق)، متکلم بلندآوازه بود. از این رو، به تبعِ زادگاه پدر، او را نیز جرجانی خوانده اند. سالزاد و زادگاه او مشخص نیست؛ تنها می توان گفت که در نیمۀ دوم سدۀ ۸ ق متولد شده، و در شیراز بالیده و همان جا درگذشته است.