ذوالکل

ذوالکل. [ ذُل ْ ک ُل ْل ] ( ع اِ مرکب ) ( اصطلاح موسیقی ) دوره نغمات هشتگانه. گام.

( اسم ) فاصله هنگام ( اکتاو ) یا ذوالکل و الاربع. یازدهم دست است که از ده فاصله تشکیل میشود. یا ذوالکل و الخمس. دوازدهم دست است که از یازده فاصله تشکیل می شود.
دوره نغمات هشتگانه. گام.

ذوالکُلّ
(یا: ذی الکل) از اصطلاحـات موسیقی قدیـم ایـران معـادل اکـتاو یا هنگامِ درست بـا نسبت (۱/۲). چنـانچه نغمـه یا نتی در اکتاو بعد تکرار شود به آن ذوالکل می گویند و اگر در اکتاو پس از آن هم تکرار شود به آن ذوالکل مرّتین یعنی اکتاو دوباره می گویند. یک گام اروپایی امروز از دو دانگ تشکیل شده که میان آن یک فاصلۀ یک پرده ای موجود است، ولی ذوالکلّ از دو دانگ پیوسته تشکیل می شد که در انتهای آن یک پرده (یک فاصلۀ طنینی) موجود بوده است. انواع ذوالکل به قرار زیر است: فاصلۀ پنجم + فاصلۀ چهارم، فاصلۀ چهارم + فاصلۀ پنجم، فاصلۀ چهارم + فاصلۀ دوم + فاصلۀ چهارم.