واژه «خصیة البقر» یک ترکیب عربی-پزشکی در متون طب سنتی است که به معنای «بیضه گاو» یا «خایه گاو نر» به کار میرود. این اصطلاح در منابعی مانند تحفه حکیم مؤمن و دیگر کتابهای طب قدیم ذکر شده و در دسته مواد دارویی حیوانی قرار میگیرد. در طب سنتی، برای این ماده طبعی گرم و متمایل به رطوبت ذکر شده است و آن را دارای اثرات تقویتی بر قوای جسمی و جنسی انسان میدانستند. بر اساس نوشتههای قدیمی، پس از خشککردن و پودر کردن آن، در برخی نسخههای دارویی با عسل ترکیب میشده و به مقدار مشخص مصرف میگردیده است. حکمای طب سنتی معتقد بودند که این ترکیب میتواند موجب افزایش توان بدنی و تقویت نیروی جنسی شود و به همین دلیل در برخی نسخهها برای درمان ضعف و کاهش قوای جسمانی توصیه میشد. همچنین در برخی متون، به مادهای مشابه به نام «خصیة الابل» (بیضه شتر) نیز اشاره شده که از نظر اثرات دارویی نزدیک به آن دانسته شده است. این دیدگاهها مربوط به طب سنتی و تجربی قدیم است و بر پایه دانش امروزی پزشکی تأیید علمی قطعی ندارد. امروزه چنین مواد حیوانی در طب مدرن جایگاه درمانی مشخص و پذیرفتهشدهای ندارند. با این حال، این اصطلاح همچنان در متون تاریخی و نسخههای کهن طبی برای شناخت دیدگاههای درمانی گذشته مورد مطالعه قرار میگیرد.
خصیه البقر
لغت نامه دهخدا
( خصیةالبقر ) خصیةالبقر.[ خ ُص ْ ی َ تُل ْ ب َ ق َ ] ( ع اِ مرکب ) خایه گاو است و در تحفه حکیم مؤمن آمده: به حرارت و رطوبت مایلست و چون خشک ساخته بکوبند و بپزند و هر صباح پنج مثقال از او به ده مثقال عسل سرشته میل کنند، نعوظ تمام آرد و خصیةالابل در خاصیت به خصیةالبقر نزدیک است.
فرهنگ فارسی
خایه گاو است