توبیص
در معنای اول، این واژه به «چشم باز کردن بچه سگ» اشاره دارد و یعنی زمانی که توله سگ برای نخستین بار چشم خود را می‌گشاید. این کاربرد در منابعی مانند «تاج المصادر بیهقی» آمده و معنای ظاهری و طبیعی دارد. در معنای دوم، «توبیص» به معنای «اندک چیزی دادن» نیز به کار رفته است و اشاره به بخشیدن مقدار کمی از چیزی دارد. این کاربرد در منابعی چون «منتهی‌الارب»، «آنندراج» و «ناظم الاطباء» ثبت شده است. در هر دو معنا، واژه به صورت مصدر یا اسم مرکب در متون قدیم دیده می‌شود. معنای نخست، بیشتر در زمینه حیوانات و طبیعت کاربرد دارد و حالت فیزیولوژیک توله سگ را توصیف می‌کند. معنای دوم، در زمینه‌های اقتصادی یا اجتماعی به کار می‌رود و نشان‌دهنده بخشش محدود یا ناچیز است. واژه «توبیص» نمونه‌ای از اصطلاحات قدیمی است که در منابع لغوی مختلف با معانی متفاوت ذکر شده است.
مترادف‌ها
سرزنش، ملامت، بازخواست، نکوهش
متضادها
تمجید، ستایش، تشویق
لغت نامه دهخدا
توبیص. [ ت َ ] ( ع مص ) چشم باز کردن بچه سگ. ( تاج المصادر بیهقی ). چشم گشادن سگ بچه. || اندک چیزی دادن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ).
