در معنای اول، این واژه به «چشم باز کردن بچه سگ» اشاره دارد و یعنی زمانی که توله سگ برای نخستین بار چشم خود را میگشاید. این کاربرد در منابعی مانند «تاج المصادر بیهقی» آمده و معنای ظاهری و طبیعی دارد. در معنای دوم، «توبیص» به معنای «اندک چیزی دادن» نیز به کار رفته است و اشاره به بخشیدن مقدار کمی از چیزی دارد. این کاربرد در منابعی چون «منتهیالارب»، «آنندراج» و «ناظم الاطباء» ثبت شده است. در هر دو معنا، واژه به صورت مصدر یا اسم مرکب در متون قدیم دیده میشود. معنای نخست، بیشتر در زمینه حیوانات و طبیعت کاربرد دارد و حالت فیزیولوژیک توله سگ را توصیف میکند. معنای دوم، در زمینههای اقتصادی یا اجتماعی به کار میرود و نشاندهنده بخشش محدود یا ناچیز است. واژه «توبیص» نمونهای از اصطلاحات قدیمی است که در منابع لغوی مختلف با معانی متفاوت ذکر شده است.
توبیص
لغت نامه دهخدا
توبیص. [ ت َ ] ( ع مص ) چشم باز کردن بچه سگ. ( تاج المصادر بیهقی ). چشم گشادن سگ بچه. || اندک چیزی دادن. ( منتهی الارب ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ).
