تمذخ
مکیدن انگبین گلنار
یکی از معانی واژه «تمذخ» در منابع پزشکی و ادبی، مکیدن انگبین گلنار است. انگبین مادهای شیرین و مطبوع است که از گلها یا برخی گیاهان به دست میآید و در طب سنتی کاربردهای زیادی دارد. «تمذخ» در این معنا به عمل لذتبخش و آرامشبخشی اشاره دارد که فرد با مکیدن این ماده شیرین انجام میدهد. این معنی بیشتر در متون قدیمی پزشکی و طبیعی آمده و جنبهای توصیفی و علمی دارد.
بعکس یکدیگر رفتن مرد و شتر در سیر / مانند مار رفتن ماده شتر
در منابع ادبی و طبیعی، «تمذخ» به حرکت خاصی اشاره دارد که شتر یا ماده شتر هنگام راه رفتن انجام میدهند. «بعکس یکدیگر رفتن مرد و شتر در سیر» و «مانند مار رفتن ماده شتر» تصاویری استعاری هستند که این واژه در متون قدیمی برای توصیف نحوه راه رفتن شتر به کار رفته است. این کاربرد بیشتر در آثار طبیعی و ادبی دیده میشود و نقش تشبیهی و توصیفی دارد.
تکبر کردن مرد
یکی دیگر از معانی «تمذخ» در متون ادبی و اخلاقی، تکبر و خودبینی مرد است. در این معنا، واژه به رفتارهای غرورآمیز و خودستایانه فرد اشاره دارد و اغلب در نقد اخلاقی یا داستانهای اخلاقی کاربرد دارد. نویسندگان قدیمی با استفاده از این واژه تلاش کردهاند نشان دهند که تکبر و خودبینی، رفتاری ناپسند است و در جامعه باعث تضاد و نارضایتی میشود.
مترادفها
مدح، ستایش، تمجید
لغت نامه دهخدا
تمذخ. [ ت َ م َذْ ذُ ] ( ع مص ) مکیدن انگبین گلنار. ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ). || بعکس یکدیگر رفتن مرد و شتر در سیر. ( از اقرب الموارد ). || مانند مار رفتن ماده شتر. ( ناظم الاطباء ). || تکبر کردن مرد. ( ناظم الاطباء ).
