بخدق

واژه «بخدق» نامی قدیمی و عربی برای گیاهی دارویی به نام اسفرزه با نام علمی Plantago psyllium است که در طب سنتی و منابع گیاه‌شناسی شناخته شده می‌باشد. این گیاه یک‌ساله و علفی است و بیشتر در مناطق مدیترانه‌ای، شمال آفریقا و بخش‌هایی از جنوب غرب آسیا از جمله ایران رشد می‌کند. بخدق دارای برگ‌هایی باریک، دراز و نوک‌تیز است که به صورت متقابل یا سه‌تایی روی ساقه قرار می‌گیرند و ظاهر خاصی به گیاه می‌بخشند. گل‌های آن به شکل سنبله‌ای و روی پایه‌های بلند دیده می‌شوند و پس از رشد، به میوه‌ای پوشینه‌ای تبدیل می‌گردند. این گیاه از گذشته در طب سنتی کاربرد داشته و به‌ویژه از برگ و دانه‌های آن برای التیام زخم‌ها و جراحات استفاده می‌شده است. بخدق همان اسفرزه است که در زبان‌های مختلف با نام‌های گوناگون مانند اسفیوس و بزرقطونا نیز شناخته می‌شود. دانه‌های این گیاه به دلیل خاصیت لعاب‌دار خود در درمان برخی مشکلات گوارشی نیز مورد توجه بوده‌اند. در منابع لغوی قدیم، بخدق به عنوان نام عربی اسفرزه ثبت شده و در متون گیاه‌شناسی نیز به آن اشاره شده است. این گیاه علاوه بر کاربرد دارویی، از نظر زیست‌محیطی نیز در مناطق خشک و نیمه‌خشک رشد مناسبی دارد.