آیه ۸ سوره نساء از آیات مهم قرآن کریم است که بر اخلاق اجتماعی، رعایت حقوق انسانها و رفتار نیکو هنگام تقسیم ارث تأکید دارد و میفرماید: «وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُو الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا». این آیه بیان میکند که اگر هنگام تقسیم ارث، خویشاوندان نیازمند، یتیمان و مستمندان حاضر شوند، باید با مهربانی و کرامت انسانی با آنان رفتار شود و سهمی هرچند اندک از آن مال به ایشان داده شود. مفهوم اصلی آیه بر توجه به احساسات و نیازهای افراد محروم جامعه تأکید دارد، حتی اگر از نظر قانونی سهم مشخصی از ارث نداشته باشند. این دستور الهی نشان میدهد که اسلام تنها به تقسیم عادلانه حقوق مالی بسنده نمیکند، بلکه اخلاق، عطوفت و روحیه کمک به دیگران را نیز در نظر دارد. در ادامه آیه تأکید میشود که با این افراد باید سخنی نیکو، محترمانه و دلگرمکننده گفته شود تا احساس محرومیت و شکست در آنان کاهش یابد. این رفتار سبب تقویت همبستگی اجتماعی و ایجاد محبت میان افراد جامعه میشود و از ایجاد کینه و دلخوری جلوگیری میکند. همچنین این آیه به مسلمانان میآموزد که در لحظات حساس مانند تقسیم ارث، باید از خودگذشتگی و نیکوکاری را فراموش نکنند. از نظر تربیتی، این آیه انسان را به رعایت ادب، انصاف و توجه به نیازمندان حتی در شرایطی که الزامی قانونی وجود ندارد، دعوت میکند. بنابراین، آیه ۸ سوره نساء علاوه بر بیان یک حکم اخلاقی و اجتماعی، الگویی جامع برای رفتار انسانی و مسئولیتپذیری در برابر جامعه ارائه میدهد و بر اهمیت مهربانی در کنار عدالت تأکید مینماید.
ایه 8 سوره نساء
دانشنامه اسلامی
[ویکی اهل البیت] آیه 8 سوره نساء. وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُو الْقُرْبَیٰ وَالْیَتَامَیٰ وَالْمَسَاکِینُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا
و چون در تقسیم (ترکه میّت، اشخاصی از) خویشان و یتیمان و فقیران حاضر آیند، به چیزی از آن مال آنها را روزی دهید و با آنان سخن نیکو و دلپسند گویید.
چون هنگام تقسیم کردن ارث، خویشاوندان و یتیمان و مستمندان حاضر شدند، چیزی از آن را به ایشان بدهید، و با آنان سخنی شایسته و پسندیده گویید.
و هر گاه، خویشاوندان یتیمان و مستمندان در تقسیم حاضر شدند، از آن را به ایشان ارزانی دارید و با آنان سخنی پسندیده گویید.
و چون به هنگام تقسیم، خویشاوندان و یتیمان و مسکینان حاضر آمدند به آنان نیز چیزی ارزانی دارید و با آنان به نیکویی سخن گویید.
و اگر بهنگام تقسیم (ارث)، خویشاوندان (و طبقه ای که ارث نمی برند) و یتیمان و مستمندان، حضور داشته باشند، چیزی از آن اموال را به آنها بدهید! و با آنان به طور شایسته سخن بگویید!
And when relatives and orphans and the needy are present at the division, then provide for them out of the estate and speak to them words of appropriate kindness.
But if at the time of division other relatives, or orphans or poor, are present, feed them out of the (property), and speak to them words of kindness and justice.