«آگفت» واژهای فارسی و کهن است که به معنای «آسیب، آفت، آزار، رنج، بلا یا مصیبت» به کار میرود. این کلمه در متون ادبی و شعری کلاسیک به وفور دیده میشود و برای توصیف رخدادهای ناخوشایند یا حوادث زیانآور به کار رفته است. «آگفت» میتواند اشاره به مشکلات زندگی، فتنهها، بلاها یا حوادث ناگوار داشته باشد که انسان یا جامعه را متأثر میکند. در شعرهای کهن، واژه «آگفت» برای ایجاد حس رنج، آسیب یا مصیبت در مخاطب استفاده شده است. از نظر کاربرد، «آگفت» هم میتواند به رخدادهای واقعی اشاره داشته باشد و هم به صورت استعاری برای بیان بلاها، مشکلات یا تأثیرات منفی زندگی به کار رود. این واژه گاهی در متون عرفانی و ادبی برای بیان آزمایشها، مشکلات روحی یا فشارهای زندگی نیز دیده میشود و بار معنایی سنگین و توصیفی دارد. ریشه لغوی آن از شکلهای «گُ»، «گِ» یا «گُفت» ضبط شده و در برخی منابع به شکل «آکفت» نیز آمده است که همه به معنی آسیب و آفت هستند.
اگفت
لغت نامه دهخدا
( آگفت ) آگفت. [ گ َ / گ ِ / گ ُ ] ( اِ ) آسیب. صدمه. آزار. آفت. رنج. بلا. عاهت. مصیبت. فتنه. فساد:
چون صبح برافکند ردای زربفت
بنشست بصد حیله و برخاست بتفت
گفتم که مرو جز این نگفتم که برفت
دیدم که دمید صبح و آمد آگفت ( کذا ).ابوالفرج رونی.دین ورز ای روی تو آگفت دین
می خور و شادی کن و خرم نشین.مسعودسعد.شاها ادبی کن فلک بدخو را
کآگفت رسانید رخ نیکو را
گر گوی غلط رفت بچوگانش زن
ور اسب خطا کرد بمن بخش او را.معزّی ( دیوان ص 799 ).برگرفت از ره بهشت آگفت
در پیغمبری ببست و برفت.مختاری.باز گفت این سخن سه بارو برفت
بنگر او را که چون گرفت آگفت.سنائی.بنالم از غم این روزگار و این آگفت
که هر چه بد سبب شادی و نشاط برفت
سپید شد سر اقبال و سال روی بتافت
زمانه حال بشولیده کرد و بخت بخفت.سید ابوطالب ( از تاریخ بیهق ).و آن را آکفت با کاف تازی و نیز بکسر گاف ضبط کرده اند. در شعر منقول از تاریخ بیهق گاف مضموم و در رباعی رونی و بیت سنائی و مختاری ظاهراً مفتوح آمده است.
- آگفت دیده؛ مئوف. آفت رسیده.
فرهنگ معین
( آگفت ) (گُ یا گِ ) ( اِ. ) آسیب، صدمه، آفت.
فرهنگ عمید
( آگفت ) آسیب، آفت، آزار، رنج، بلا، محنت: دین روز ای روی تو آگفت دین / می خور و شادی کن و خرم نشین (مسعودسعد: ۵۵۰ )، گفتم که مرو چو این بگفتم که برفت / رفتم که دمید صبح و آمد آگفت (ابوالفرج رونی: ۱۶۱ ).
فرهنگ فارسی
آکفت: آسیب، آفت، آزار، رنج، بلا، محنت