الموسوعه الفقهیه المیسره و یلیها الملحق الاصول
«الموسوعه الفقهیه المیسره و یلیها الملحق الاصول» اثری فقهی و اصولی به زبان عربی است که توسط محمدعلی انصاری تألیف شده و به عنوان یکی از تلاشهای مهم در قالب دایرةالمعارف فقه شیعی شناخته میشود. این اثر با هدف ارائه مفاهیم گسترده فقه و اصول در قالبی منظم، قابل فهم و فرهنگنامهای تدوین شده است تا بتواند نیازهای علمی نسل امروز و فضای پژوهشی معاصر را پاسخ دهد. نویسنده در آغاز کتاب، مقدمهای مفصل ارائه میدهد که در آن به تبیین شریعت اسلام، قواعد کلی فقهی و جایگاه مذهب اهل بیت(ع) در شکلگیری فقه امامیه پرداخته شده است. سپس تاریخ تطور علم فقه و اصول در میان شیعیان بررسی میشود تا زمینهای روشن برای فهم مباحث تخصصی فراهم گردد. ساختار کتاب در هشت مجلد تنظیم شده و هر مدخل بهصورت اصطلاحمحور ارائه میشود، به این صورت که ابتدا معنای لغوی و اصطلاحی هر واژه بیان شده و سپس احکام و مباحث مرتبط با آن توضیح داده میشود. بخش پایانی جلد هشتم به اصطلاحات علم اصول اختصاص دارد که به عنوان مکمل مباحث فقهی در نظر گرفته شده است. این شیوه نگارش باعث شده کتاب حالتی دایرةالمعارفی پیدا کند و برای پژوهشگران حوزه فقه و اصول منبعی منظم و کاربردی باشد. اهمیت این اثر در آن است که در زمانی نوشته شده که نیاز به تدوین دانش فقه در قالب نظاممند و قابل عرضه به جهان معاصر به شدت احساس میشد. این کتاب در ادامه تلاشهای جهانی برای تدوین دایرةالمعارفهای فقهی در میان مذاهب اسلامی قرار میگیرد و از نظر ساختاری با آثار مشابه در جهان اهل سنت قابل مقایسه است. در نهایت، «الموسوعه الفقهیه المیسّرة» به عنوان یکی از آثار ارزشمند معاصر در حوزه فقه شیعه شناخته میشود که نقش مهمی در سادهسازی، طبقهبندی و ارائه نظاممند مفاهیم فقهی و اصولی ایفا کرده است.
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] الموسوعة الفقهیة المیسّرة و یلیها الملحق الاصولی تألیف شیخ محمدعلی انصاری به زبان عربی است. این کتاب بدین جهت که نخستین دایرةالمعارف در فقاهت شیعی است حائز اهیمت است. این اثر به عنوان کتاب برگزیده سال انتخاب شده است.
نویسنده در ابتدای اثر ضمن یک مقدمه مفصل به تبیین شریعت اسلام و قواعد فقهی آن و سپس به مطالعه مذهب اهل بیت(ع) و تاریخ فقه و اصول در امامیه پرداخته است. متن کتاب در هشت مجلد تنظیم شده که تنها بخش اصطلاحات اصولی در انتهای مجلد هشتم ذکر شده است. شیوه نگارش فرهنگ نامه بدین ترتیب است که هر اصطلاح فقهی یا اصولی ابتدا به لحاظ لغت و اصطلاح معنا و سپس احکام مربوط به آن ذکرشده است.
از آنجا که علم فقه پهنه ای وسیع دارد و مسائل آن بسیار متنوع است، اجرای شیوه دایره المعارف در آن به منظور عرضه آن به نسل امروز و جهان معاصر بسیار ضروری می نمود. با درک این ضرورت، مراکز پژوهشی اهل سنت دو دایره المعارف بزرگ فقهی, یعنی دایرةالمعارف فقهی معروف به جمال عبدالناصر و دایره المعارف فقهی کویتی را، انتشار دادند که حرکت مهم و قابل توجهی در کیفیت تدوین فقه اسلامی بود.
در فقه شیعی این آرزو برآورده نشده بود تا اینکه پس از انقلاب اسلامی و تشکیل حکومت اسلامی برمبنای فقه شیعه، این ضرورت بیشتر و بیشتر جلوه کرد.
«الموسوعه الفقهیه المیسره» به قلم محمدعلی انصاری نخستین دایرةالمعارف در فقاهت شیعی است و گامی ارزنده در این باره که جلد اوّل آن به زیور تبع آراسته شده و به خانواده دایرةالمعارف ها پیوسته است.