ابن ظهیره محمد بن محمد

ابن ظهیره، محمد بن محمد بن ابی‌بکر بن علی بن ظهیره قرشی مکی، از دانشمندان و مورخان برجسته مذهب حنفی در جهان اسلام است. او به لقب «جمال‌الدین» نیز شناخته می‌شد و بیشتر عمر علمی خود را در شهر مکه سپری کرد. وی در همان شهر به فعالیت‌های علمی، فقهی و به‌ویژه افتاء و پاسخ‌گویی به مسائل دینی مشغول بود. از جزئیات دقیق زندگی شخصی او اطلاعات گسترده‌ای در منابع تاریخی ثبت نشده و بیشتر شناخت او از آثارش به دست آمده است. ابن ظهیره در آثار خود به تاریخ و فضائل شهر مکه و همچنین دیگر شهرهای مهم اسلامی توجه ویژه داشته است. از مهم‌ترین نوشته‌های او می‌توان به «الجامع اللطیف فی فضل مکة و أهلها و بناء البیت الشریف» اشاره کرد. همچنین کتاب «الفضائل الباهرة فی محاسن مصر و القاهرة» از دیگر آثار شناخته‌شده او به شمار می‌رود. او در خانواده‌ای با نسب قرشی، مخزومی و مکی رشد یافت و این انتساب در منابع تاریخی مورد تأکید قرار گرفته است. تاریخ دقیق وفات او به طور قطعی مشخص نیست، اما برخی منابع او را تا اواخر قرن دهم هجری در قید حیات دانسته‌اند. در مجموع، ابن ظهیره یکی از مورخان و فقیهان مکی است که آثار او در حوزه تاریخ و فضائل شهرهای اسلامی اهمیت دارد.