امتثال بعد امتثال

[ویکی فقه] امتثال بعد امتثال انجام دوباره متعلق تکلیف است.
امتثال بعد امتثال، به معنای انجام متعلق تکلیف، مطابق دستور مولا، برای مرتبه دوم است، مانند آن که مکلف، نماز ظهری را که طبق دستور انجام داده، برای مرتبه دوم به جا آورد.
اختلاف
اختلاف در این که آیا امتثال بعد امتثال، جایز است یا نه، مبنایی است؛ به این بیان که اگر کسی معتقد باشد صیغه افعل بر «مَرّة» دلالت دارد، بدون شک، امثتال بعد از امتثال در نزد وی جایز نیست.و اگر کسی اعتقاد داشته باشد صیغه افعل «بر تکرار » دلالت می کند، در نزد وی امتثال بعد از امتثال، جایز است. اما اگر کسی، همانند مرحوم « آخوند خراسانی »، معتقد باشد صیغه افعل، بر « طلب طبیعت » دلالت می کند، نه بر مره و تکرار، در این صورت، بحث جواز و عدم جواز «امتثال بعد از امتثال» مطرح می شود.مرحوم « آخوند » در این باره می گوید: حق آن است که بگوییم اقتضای اطلاق صیغه آن است که برای یک بار انجام طبیعت جایز بوده و نیازی به امتثال بعدی نیست؛ البته مشروط به این که امتثال امر، علت تامه برای حصول غرض نهایی مولا باشد، به طوری که به مجرد امتثال، غرض حاصل شود؛ مانند آن که مولا به عبدش دستور دهد: «آن بچه را سیراب کن». در این صورت، با آوردن آب از سوی عبد و رفع تشنگی از کودک، غرض مولا حاصل می شود. در این فرض، بطور قطع جایی برای انجام دوباره، به انگیزه حصول امتثال، وجود ندارد.اما اگر امتثال، علت تامه برای حصول غرض نباشد، مثل موردی که آمر به کسی امر کند که برای آشامیدن یا برای وضو آب بیاورد و پس از آن که مامور، آب آورد، وی آن را نیاشامد و یا با آن وضو نگیرد؛ در این جا بعید نیست که به طور مطلق مامور می تواند امتثالش را به انجام فرد دیگر که از فرد اول نیکوتر است تبدیل نماید؛ بلکه می توان ادعا نمود که این تبدیل برای او جایز است، هر چند امتثال دوم از اول بهتر نباشد.بنابراین، نظر مرحوم « آخوند خراسانی » این است که: هر گاه کلام مولا، اطلاق داشته باشد، اگر با امتثال اول، غرض نهایی وی حاصل می شود، نه تبدیل امتثال جایز است و نه امتثال بعد از امتثال؛ ولی چنان چه غرض نهایی مولا با امتثال اول حاصل نمی شود، در این صورت، تبدیل امتثال و امتثال بعد از امتثال جایز است.

💡 او را و کُرّگان را نگاه دارید و چون او بیدار شود مرا بیدار کنید.» مثال پادشاه را امتثال کردند.

💡 کلک او امری که فرماید بس آید یک الف امتثال آرنده اندر حین پذیرد شکل دال

💡 بیزبان چون دهنی کز بن دندان او را امتثال آرد گردون چو برون داد مثال

💡 گر ز صدرا او شود صادر بروزی صد مثال هر مثالی را ز گردون امتثال دیگرست

💡 پس از تماميت نصاب خلافت بالفعل دستور سجده براى خليفه الله صادر شد.فرشتگان فرمان مزبور را امتثال كردند و ابليس نسبت به آن تمرد كرد.

💡 آرى او مطيع خدا بود و دستورات حق را امتثال مى نمود. همانطورى كه خود فرمايد: