امتثال علمی تفصیلی

[ویکی فقه] نجام متعلق تکلیف معلوم به تفصیل را امتثال علمی تفصیلی گویند.
امتثال علمی تفصیلی، مقابل امتثال علمی اجمالی می باشد و در جایی است که مکلف، علم تفصیلی به متعلق تکلیف دارد و همان را درخارج انجام می دهد، مانند آن که مکلف در روز جمعه، علم پیدا می کند که نماز ظهر به طور مشخص بر او واجب است و هیچ گونه تردید و یا اجمالی نسبت به آن برای او وجود ندارد و سپس همان را در خارج به جای می آورد.
نکته اول
امتثال علمی تفصیلی در موارد ذیل صورت می گیرد:۱. مکلف، به متعلق تکلیف قطع ( علم وجدانی ) دارد و آن را انجام داده یا ترک می نماید؛ ۲. متعلق تکلیف، از راه امارات، که جانشین علم می شود، برای مکلف معلوم گردیده و او آن را انجام داده یا ترک می نماید.مورد دوم هر چند موجب علم وجدانی نمی شود، ولی در حکم علم وجدانی و جانشین آن است.
نکته دوم
نسبت به الحاق ظن مطلق، به علم وجدانی، در زمان انسداد باب علم، اختلاف وجود دارد:مرحوم «نایینی» معتقد است: امتثال از راه ظن مطلق بنا بر کشف، به امتثال علمی تفصیلی ملحق می شود؛ اما مرحوم «شیخ انصاری» معتقد است امتثال از راه ظن مطلق، چه بنا بر کشف و چه بنا بر حکومت، در رتبه امثتال علمی تفصیلی نیست.

💡 ج: جواب اين دو سؤ ال موقوف است به ذكر مقدمه اى برسبيل اختصار و آن اين است كه هرگاه حكمى از احكام الهى ثابت گرديد، از روى ادلّه يعنىكتاب، سنت، اجماع و عقل پس بر هر مكلّفى امتثال آن امر وعمل نمودن به حكم واجب است، به طورى كه يقين به برائت ذمه اش از اين تكليف برايش ‍حاصل شود و لزوم تحصيل يقين به برائت ذمّه و خروج از عهده تكليف از احكام مسلمعقل است و يقين به برائت ذمّه دو قسم است:

💡 و نيز در اين ميان مخاطبى هم كه داراى گوش باشد و خطاب را با دو گوش خود بشنود واز در امتثال موجود شود، در كار نيست، براى اينكه اگر مخاطب وجود داشته باشد، ديگراحتياج به ايجاد ندارد. پس كلام در آيه مورد بحث كلامى است تمثيلى، مى خواهد بفرمايد:افاضه وجود، از ناحيه خدا به هر چيزى كه موجود مى شود، به جز ذات متعالى خدا بههيچ چيز ديگر احتياج ندارد، و چون ذات خداوندى اراده كند هستى آن را، بدون تخلف و درنگموجود مى شود.