دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] اِبْن ِ اَبی عَقیل، ابومحمد حسن بن علی، حَذّاءِ عُمانی یا عَمّانی، محدّث، فقیه و متکلّم شیعی ِ در سده ۴ق /۱۰م می باشد.گفته اند یمنی است؛ عمان از سواحل دریای یمن است.
حـسـیـن بـن ابـی عقیل ملقب به حذا معروف به عمانی و ابن عقیل، (عـمـان با ضم عین و تشدید میم، و آن منطقه ای است میان بلاد یمن و فارس حذا با فتح حا و تشدیدذال، کفاش و سازنده کفش می باشد) کنیه اش ابـوعـلـی، از فقهای بزرگ و از بزرگان امامیه و از متکلمین وارسته ای است که معاصر با ثقةالاسلام کلینی (متوفی ۳۲۹) بوده، و از اساتید شیخ مفید به شمار می آید.با این که غالب فقیهان و محدّثان شیعی در آثار خود از وی سخن گفته اند، تاریخ تولد و وفات او معلوم نیست، حتی نمی دانیم که او منسوب به کدام عمان است.نظر به این که ابن قولویه از وی روایت کرده،
نجاشی، احمد، ج۱، ص۴۸، رجال، قم، ۱۳۸۹ق.
نخستین کسی که از ابن ابی عقیل و آثارش یاد کرده، شیخ طوسی (د ۴۶۰ق /۱۰۶۸م ) است که او را حسن بن عیسی نامیده است،
طوسی، محمد، الفهرست، ص۹۶، به کوشش محمود رامیار، مشهد، ۱۳۵۱ش.
فقهای امامیه از ابن ابی عقیل و ابن جنید اسکافی بغدادی (د ۳۸۱/ ۹۹۱م ) (ه م ) که تقریباً معاصر وی بود و سنت اجتهاد و استنباط را در سطح گسترده تر و عمیق تری پی گرفت، با عنوان «قدیمَین » یاد کرده اند و برخی وی را نخستین فقیه شیعی دانسته اند که در آغاز غیبت کبری فقه را تهذیب کرد و نظر اجتهادی را به کار بست و بحث در اصول را از فروع جدا ساخت.
بحر العلوم، محمد مهدی، ج۲، ص۲۱۱، رجال، به کوشش محمدصادق بحر العلوم و حسین بحرالعلوم، تهران، ۱۳۶۳ش.
...