علوم البلاغه البدیع و البیان و المعانی

[ویکی نور] علوم البلاغة، از آثار استادان دکتر محمد احمد قاسم و دکتر محیی الدین دیب است که در آن، یک دوره مسائل علوم بلاغی (بدیع، بیان و معانی) به صورت آموزشی توضیح داده شده است. یکی از ویژگی های شایان تقدیر این اثر، استشهادهای بسیار به آیات قرآن کریم و همچنین استفاده از نمودار و تنظیم تمرینات متعدد برای فهم بهتر مطالب است. نام کامل این اثر، «علوم البلاغة (البدیع و البیان و المعانی)».
این کتاب از یک مقدمه و چند مبحث مقدماتی (شامل بلاغت در لغت و اصطلاح، حدّ بلاغت در کتاب های پیشین، پیدایش بلاغت، ارتباط بلاغت و شعر، ارتباط بلاغت و خطابه، فصاحت و بلاغت و روش، فصاحت مفرد، فصاحت مرکب، اسلوب علمی و ادبی و خطابی و...) و سه بخش اصلی به ترتیب ذیل تشکیل شده است:
1. بدیع (شامل اصطلاح بدیع، محسنات معنوی و محسنات لفظی)؛
2. بیان (شامل لغت و اصطلاح بیان، تشبیه، مجاز، حقیقت، استعاره، مجاز مرسل و علاقه هایش، مجاز عقلی و کنایه)؛
3. معانی (شامل تعریف و موضوع و هدف و واضع علم معانی، جمله و اقسامش، احوال مسندالیه، مسند و احوالش، قصر، وصل و فصل، ایجاز و اطناب و مساوات).

💡 اين احاطه همان حقيقتى است كه در كلمات عميق امير مؤ منان على (عليه السلام ) در خطبهاول نهج البلاغه به اين عبارت بيان شده است: (معكل شى ء لا بمقارنة و غير كل شى ء لا بمزايلة ): (خداوند با همه چيز است اما نهاينكه قرين آنها باشد، و مغاير با همه چيز است نه اينكه از آن بيگانه و جدا باشد).

💡 سخنان حضرت امير(ع ) را درباره شاءن و منزلت مهدى (عج ) از نهج البلاغه مى آورد.

💡 233- مقام والاى صبر جناب سيد رضى رضوان الله عليه در اواخر نهج البلاغه از حضرت آدم اولياء اللهامير المؤ منين على عليه السلام نقل كرده است كهقال عليه السلام: من صبر صبر الاءحرار والا سلا سلو الاءغمار

💡 اين حديث را اصحاب سنن روايت كرده اند. ابن ابى الحديد نيز در شرح نهج البلاغه،جلد سوّم، صفحه 122، ضمن احوال عمر، نقل كرده است.

💡 315- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ج 18 ص 390 - كلام 186.