احوال النفس

[ویکی نور] أحوال النفس (رسالة فی النفس و بقائها و معادها و یلیها ثلاث رسائل فی النفس)، از تألیفات شیخ الرئیس بوعلی سینا و به زبان عربی می باشد. موضوع کتاب را خود مؤلف، در مقدمه، به این صورت بیان می نماید: «إنّ الرّسالة تشتمل علی مخ ما تؤدی إلیه البراهین من حال النفس الإنسانیة و لباب ما أوقف علیه البحث الشافی من أمر بقائها و إن انتقض المزاج و فسد البدن و الاطلاع علی النشئة الثانیة و الحالة المتأدیة إلیها فی العاقبة» و از آنجایی که خود بوعلی اسمی را برای این رساله معین نکرده است، نسّاخ با توجه به همین جمله بوعلی، اسم هایی را برای این رساله تعیین کرده اند که از آن جمله است: «أحوال النفس»، «رسالة فی علم النفس»، «رسالة فی النفس و بقائها و معادها» و «رسالة فی حقیقة النفس الإنسانیة و معرفتها».
شیخ الرئیس، درباره نفس، در آثار مهمی چون «شفا» و «نجات» که تقریباً خلاصه «شفا» می باشد، مفصل سخن گفته است؛ به همین دلیل، بعضی، خیال کرده اند که رساله حاضر، مستقلاً توسط وی نوشته نشده، بلکه همان مبحث نفس کتاب «نجات» است که با افزودن فصولی به اول و آخر آن توسط شاگردانش، به صورت رساله ای مستقل درآمده است.
کتاب از دو قسمت تشکیل شده است. قسمت اول کتاب به «رسالة أحوال النفس» اختصاص یافته و قسمت دوم کتاب با عنوان «ثلاث رسائل فی النفس لابن سینا» آمده است.
بخش اول کتاب با عنوان «رسالة أحوال النفس»، دارای شانزده فصل است. فصل اول رساله، در تعریف نفس می باشد. مؤلف، در این فصل، قوای فعال در اجسام را تبیین می نماید و نفس نباتی، نفس حیوانی و نفس ملکیه را از درون اینها به دست می آورد و هر سه اینها را در نفس، موجود می شمارد.
بوعلی، در ادامه، می گوید: اطلاق اسم نفس بر آن قوا، از باب اشتراک لفظی می باشد، مگر اینکه بگوییم نفس، به قوای فاعل بالقصد گفته می شود که در آن صورت، فقط نفس حیوانی و نفس ملکی، نفس خواهند بود و به نفس نباتی باید قوه نباتیه گفته شود، نه نفس نباتی.
[ویکی فقه] احوال النفس (کتاب). رساله «احوال النفس» از تالیفات شیخ الرئیس ابو علی سینا و به زبان عربی می باشد.
۱. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص۱۱. ۲. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۴۸.۳. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۵۷.۴. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۶۹. ۵. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۷۴. ۶. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۸۰.۷. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۸۷.۸. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۹۰. ۹. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۹۶.۱۰. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۹۹.۱۱. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۱۰۶.۱۲. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۱۰۸. ۱۳. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۱۱۱.۱۴. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۱۱۴. ۱۵. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۱۲۲.۱۶. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۱۲۷.۱۷. ↑ رسالة فی النفس و بقائها و معادها، ابن سینا، ناشر: دار بیبلیون، پاریس، ۲۰۰۷ م، ص ۱۴۱.
منبع
نرم افزار مجموعه آثار حکیم ابو علی سینا، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی(نور). رده های این صفحه: آثار ابن سینا | کتاب شناسی | کتب فلسفی

💡 اسرار آسمان را اندیشه و نهان را احوال این و آن را دانی و چیز دیگر

💡 معبودا: خدايا آرزوها كهنه شده، و احوال دگرگون گشته، زبانها دروغ گويند،و وعده ها بخلف گرائيده و تنها وعده تو است كه خلف ندارد، و تو نيز وعده آمرزش وفضل داده اى، خدايا پس درودت فرست بر محمد و آلش، و ازفضل خويش بمن عطا فرما.

💡 طبیب احوال من پرسید گفتم زلف او دال است گر اهل حکمت است او را همین یک حرف بس باشد

💡 کشد رشکم، اگر دانم کس احوال مرا دیده که هرکس بیندم احوال، پندارم ترا دیده

💡 فرداى آن روز آمدم و هنگامى كه وارد منزل حضرت شدم به من خطاب كرد و فرمود: اىحسين ! به منزل ما خوش آمدى؛ و سپس مرا نزديك خودش نشانيد و ضمندل جوئى و احوال پرسى، از مسير راه پرسش نمود و من، جواب حضرت را پاسخ دادم وآن گاه گفتم: پدرِ شما در چه حالت و وضعيّتى مى باشد؟

💡 پس از مطالعه احوال این مرد بزرگ و آشنایی با افکار و عقاید وی می‌توان دریافت که بی سبب نبوده‌است که مولانا وی را نور دانسته‌است و چنین مقام والایی را برای او در نظر گرفته و در مثنوی خود چنین سراییده‌است: