ابن خطیب الدهشه

ابن خطیب الدهشه، با نام کامل نورالدین ابوالثناء محمود بن احمد بن محمد حموی، یکی از عالمان برجسته شافعی مذهب در قرن هشتم و نهم هجری قمری بود که در سال ۷۵۰ قمری متولد شد و در سال ۸۳۴ قمری درگذشت. او در خانواده‌ای اهل علم و دین رشد یافت و پدرش خطیب جامع دهشه بود و به همین سبب با لقب «خطیب الدهشه» شناخته شد. برخی منابع او را با نسبت همدانی نیز یاد کرده‌اند، هرچند این نسبت در منابع قدیم‌تر به‌طور قطعی تأیید نشده است. ابن خطیب الدهشه در شهر حماه به تحصیل علوم دینی پرداخت و در محضر استادانی چون شهاب مرداوی، قاسم ضریر و کمال معری به فراگیری فقه، حدیث و علوم قرآنی مشغول شد و قرآن را نیز به طور کامل حفظ کرد. او سپس برای تکمیل دانش خود به مصر و شام سفر کرد و از عالمان برجسته این مناطق نیز بهره علمی فراوان برد. در دوران زندگی خود به عنوان یکی از چهره‌های مهم فقه شافعی شناخته شد و به مقام ریاست شافعیان در حماه رسید. همچنین در دوره حکومت مؤید به سمت قضاوت آن منطقه منصوب شد و در این منصب با دقت، عدالت و پایبندی به اصول دینی عمل می‌کرد. او به زهد، تقوا و ساده‌زیستی شهرت داشت، اما در دوران حکومت اشرف برسبای در حدود سال ۸۲۶ قمری از مقام قضاوت برکنار شد و پس از آن بیشتر وقت خود را به تدریس، فتوا، تحقیق و تألیف اختصاص داد. با وجود حافظه قوی و تسلط علمی بالا، در برخی نقل‌های تاریخی گفته شده که گاهی در روایت مطالب دچار اشتباه یا سهل‌انگاری می‌شد. بنابراین ابن خطیب الدهشه را می‌توان فقیهی، محدثی و ادیبی شافعی دانست که نقش مهمی در گسترش علوم دینی در حماه و مناطق اطراف آن در قرون میانی اسلامی داشته است.