کوزه ٔ نبات

کوزه نبات. [ زَ / زِ ی ِ ن َ ] ( ترکیب اضافی، اِ مرکب ) آن قالب که شیره نبات در آن ریزند تا منجمد شود. ( آنندراج ). || در شواهد ذیل ظاهراً به معنی نباتی است که بشکل کوزه می ساخته اند:
وقتی به قهر گوی، که صد کوزه نبات
گه گه چنان به کار نیاید که حنظلی.سعدی.شکل امرود تو گویی که ز شیرینی و لطف
کوزه ای چند نبات است معلق بر دار.سعدی.برکوزه آب نه دهان را
بردار که کوزه نبات است.سعدی.- کوزه از نبات کردن؛ نبات را بشکل کوزه ریختن. ( فرهنگ نوادر لغات کلیات شمس چ فروزانفر جزو هفتم ص 405 ):
ای که ملک طوطی آن قندهات
کوزه گرم کوزه کنم از نبات.مولوی ( کلیات شمس ایضاً ).

آن قالب که شیره نبات در آن ریزند تا منجمد شود.

💡 ساقی بیار کوزه و پر کن که روزگار روزی بود که کوزه بسازد ز خاک ما

💡 آب این کوزه را در آن یم ریز تا شوی تازه چون شه تبریز

💡 گفت ای کور کوزه بر ره نیست لیک بر ره تو را درایت نیست

💡 در کارگهِ کوزه‌گری بودم دوش، دیدم دو هزار کوزه گویا و خموش؛