کاسه ٔ درویشان

«کاسهٔ درویشان» در لغت‌نامه دهخدا به صورت فلکی «اکلیل شمالی» اشاره می‌کند که در منابع غربی با نام Corona Borealis شناخته می‌شود. این صورت فلکی از چند ستاره تشکیل شده که در متون قدیم معمولاً هشت ستاره برای آن ذکر شده است و آرایشی شبیه تاج یا کاسه دارد. در باور نجومی قدیم گفته می‌شد این شکل ستاره‌ای در کنار صورت‌های فلکی Libra و Scorpius قرار گرفته است. به دلیل شباهت ظاهری این ستارگان به ظرفی گرد، در زبان فارسی آن را «کاسهٔ درویشان» نامیده‌اند. در معنای فرهنگی و اجتماعی نیز «کاسهٔ درویشان» به کشکول یا ظرفی گفته می‌شود که درویشان برای جمع‌آوری خوراک یا صدقه همراه داشتند. این ظرف معمولاً از چرم یا مواد ساده ساخته می‌شد و نماد قناعت و زندگی زاهدانه بود. در برخی منابع به آن «کشکول درویشی» نیز گفته‌اند که نشانه فقر اختیاری و بی‌نیازی از تجملات است. بنابراین این اصطلاح هم کاربرد نجومی دارد و هم اشاره‌ای نمادین به زندگی درویشان و نیازمندان محسوب می‌شود. در متون قدیمی گاهی مترادف‌هایی مانند کاسه یتیمان، کاسه مساکین یا کاسه شکسته نیز برای بیان حالت فقر و فروتنی به کار رفته است.