کلمهی «پهلوان کاتب» ترکیبی است که در منابع فارسی، مانند لغتنامه دهخدا، به آن اشاره شده اما توضیح مستقلی درباره آن ارائه نشده و صرفاً به «کاتب» ارجاع داده شده است. در واقع، کاتب به کسی گفته میشود که در نوشتن، ثبت اسناد، مکاتبات یا نگارش متون تخصص داشته باشد و در متون قدیمی، نقش اداری و علمی مهمی داشته است. پیشوند «پهلوان» معمولاً به کسی گفته میشود که در فنون رزمی یا قدرت بدنی برجسته است. به این ترتیب، «پهلوان کاتب» یعنی کاتب توانا و مسلط، کسی که در نگارش و نوشتن مهارت است و با قدرت و جسارت قلم میزند. در متون قدیمی فارسی، این نوع استفاده از «پهلوان» برای توصیف مهارتهای غیرجسمانی یا شجاعت ذهنی و حرفهای متداول بوده است، مشابه عباراتی مثل «پهلوان سخن» یا «پهلوان دانش». در متون قدیمی، مانند مجالس النفائس، احتمالاً به شخصیتی با این عنوان اشاره شده است. این نوع ترکیب در ادبیات فارسی گاهی برای توصیف انسانهایی با تواناییهای چندگانه، مانند شجاعت و دانش، به کار میرفته است.
پهلوان کاتب
لغت نامه دهخدا
پهلوان کاتب. [ پ َ ل َ ت ِ ] ( اِخ ) رجوع به کاتب... در مجالس النفائس ( ص 88 و 262 ) شود.