وجوب بدلی

[ویکی فقه] وجوب شیء دارای جانشین در عرض خود را وجوب بدلی گویند.
وجوب بدلی، در جایی است که متعلق وجوب عقلا و یا شرعاً بدل و جانشینی دارد که در عرض یک دیگر می باشند، مانند: وجوب غسل که در خارج از نظر عقلی می تواند در ضمن هر یکی از افراد ماهیت آن امتثال شود، و یا مانند: وجوب خصال کفاره، که مکلف شرعاً مخیر است وجوب را در ضمن آزادی یک بنده یا اطعام شصت فقیر و یا شصت روز روزه ارائه نماید، و هر یک می تواند جانشین دیگری شود، به طوری که هرگاه وجوب در ضمن یکی از آن ها آورده شد، لازم نیست در ضمن فردی دیگر صورت پذیرد.

💡 د: گروهى كه معتقد به ضرورت تاثير توبه و وجوب اثر مترتب بر آن هستند بهاستدلال نقلى مزبور پاسخ داده اند و محتواى آيه مورداستدلال را به وجوهى توجيه كرده اند و مرحوم صدر المتالهين را مى توان از اين جماعتمحسوب كرد؛ زيرا وى پس از نقل كلام امين الاسلام قدس سره آن را چنين نقد مى كند:

💡 زيارت آن حضرت، داراى احكام خاصّى است از آن جمله اين كه، هر كار واجب و مستحبّى بههنگام ترس، وجوب و استحبابش را از دست مى دهد، امّا زيارت حسين عليه السلام بهدليل روايات متعدّد كه برخى ترسيم مى گردد، اينگونه نيست.

💡 فقها اكثراً تصريح كرده اند كه اگر امام عليه السّلام يا نايب خاص و يا نايب عامّ او(فقيه جامع الشرايط) زكات را مطالبه كنند، واجب است كه امر او اطاعت شود يعنى زكاتبه او پرداخت گردد تا خود به مصرف برساند. البتّه شكّى نيست كه وجوب اطاعت ازامام عليه السّلام در مورد مطالبه زكات، قطعى و مسلّم است و آيه كريمه:

💡 و به عبارت ديگر منظور ترك انفاقى است كه نشانه عدم ايمان آنها به خدا است و بههمين دليل در رديف عدم ايمان به معاد ذكر شده، و يا ترك زكات تواءم با انكار وجوب آناست.