سلطان بایسنغر بهادرخان

[ویکی فقه] بایْسُنْغُر میرزا، غیاث الدین بن شاهرخ بن امیر تیمور ملقب به سلطان بایسنغر بهادر خان، امیر زاده تیموری و سیاستمدار و حامیِ هنر و معماری و از خوشنویسان طراز اوّل بوده است.
گاه لقب او را معزّ الدین ذکر کرده اند. به جایِ بایسنغر و بایسنقر، تلفظ های دیگری چون بَیسُنقر نیز ممکن ولی بعید است این نکته درباره تلفظ قطعاً یونانی سوگور نیز صادق است.
معرفی بایسنغر بهادرخان
بایسنغر در ۸۰۲ در هرات متولد شد و در جمادی الاولی ۸۳۷ در قصر باغ سفید، نزدیک هرات، درگذشت (سنه هایی که در منابع دیگر آمده نا محتمل تر می نماید) مادرش، گوهر شاد بیگم، مهم ترین و شاخص ترین همسر شاهرخ بود.
فعایت های باسنغر بهادرخان
بایسنغر معرف برجسته فرهنگ اسلامی از سنخ ترک و ایرانی بود که به اهمیت و ارزش او تنها در دهه های اخیر و در تحقیقات جدید توجه شده است.
نولدکه که با زندگی بایسنغر آشنا بود، درباره نقش او در حیات فرهنگی آن عصر به نظر قطعی نرسید. در متون تاریخی قدیم و جدید، بایسنغر تحت الشعاع برادر بزرگترش، اُلُغ بیگ (۷۹۶ـ۸۵۳)، قرار گرفته است. جعفری مورّخ، وی را تنها به منزله امیر زاده ای دلیر و سخی ستوده است. در واقع، بایسنغر سیاستمداری (دولتمردی) تواناتر از الغ بیگ بود و دستاورد های فرهنگیش، گرچه در زمینه های دیگری بود، به هیچ روی کمتر از دستاورد های برادرش نبود.
دلایل ناشناخته ماندن بایسنغر
...

💡 اسناد تاریخی نشان می‌دهد که ترشیز (از جمله زبسک) در دوره حکومت سربداران یکی از مناطق مهم و پررونق این حکومت بوده و در اوج آبادانی قرار داشته است. فقر فرهنگی ایلخانان و نارضایتی مردم ایران از بازماندگان حکومت ایلخانی و از جهتی برخوردهای نادرست ایلخانان مغول با مردم ایران زمینه یک سری مخالفت‌های ریشه‌ای را علیه آنان برانگیخت. در زمان آخرین ایلخانان مغول سلطان ابوسعید بهادرخان و در اواخر حکومت او عده‌ای از مردم روستای باشتین از توابع بیهق (سبزوار امروزی) علیه ایلخانان شورش کردند. آنان اعلام کردند سر به دار می‌دهند تن به ذلت نمی‌دهند. در سال ۷۳۷ ه‍.ق شخصی با نام عبدالرزاق باشتینی را به عنوان امیر خود برگزیدند. پتروشفسکی نوشته است: «در سده چهاردم میلادی (سده هشتم قمری) خروج سربداران از لحاظ وسعت و از نظر تاریخی مهم‌ترین نهضت آزادی خاورمیانه و بلاتردید تأثیر حتمی در جنبش‌های دیگر که از لحاظ وضع اجتماعی شرکت‌کنندگان و هدف‌های سیاسی همانند آن بودند، داشته است. از این نهضت به عنوان بزرگ‌ترین نهضت ظلم‌ستیزی و عدالت‌خواهی ایرانیان در برابر بیگانگان یاد می‌شود».

💡 در سلطانیه برای نخستین بار به دیدار ابوسعید بهادرخان رفت و دربارهٔ اوضاع مغرب با او به گفتگو نشست.