سائب خاثر

«سائب خاثر» نام یکی از شخصیت‌های تاریخی و هنری در صدر اسلام است که در منابعی مانند لغت‌نامه دهخدا و کتب تاریخی به‌عنوان یکی از چهره‌های برجسته موسیقی عرب معرفی شده است. او با کنیه «ابوجعفر» و نسب «فارسی لیثی» شناخته می‌شود و از نظر اصل و تبار، ایرانی‌تبار بوده است. پدر او از موالی بنی‌لیث بوده که بعدها آزاد شد و همین زمینه باعث شد سائب در محیطی آزادتر رشد کند. او در شهر مدینه پرورش یافت و در کنار فعالیت‌های اجتماعی، به حرفه تجارت نیز مشغول بود. یکی از ویژگی‌های مهم او داشتن صدای خوش و مهارت برجسته در موسیقی و آواز بوده است. در تاریخ موسیقی عرب، گفته می‌شود که او از نخستین کسانی بوده که در مدینه ساز عود را ساخته و با آن به نواختن و خواندن پرداخته است. به همین دلیل، او را از پیشگامان موسیقی و از استادان مهم در این هنر دانسته‌اند و حتی برخی او را استاد معبد، از خوانندگان مشهور، معرفی کرده‌اند. در دوره حکومت معاویه، سائب به شام رفت و مورد توجه و احترام او قرار گرفت و در دربار اموی جایگاه ویژه‌ای یافت. با وجود این جایگاه هنری و اجتماعی، سرانجام در واقعه حَرّه در سال 63 هجری قمری کشته شد. در نتیجه، «سائب خاثر» شخصیتی تاریخی است که هم در موسیقی عرب نقش مهمی داشته و هم به‌عنوان هنرمندی ایرانی‌تبار در تاریخ فرهنگی آن دوره شناخته می‌شود.