دیوان های عصر طاهریان

[ویکی فقه] وجود دیوان های مختلف در عصر طاهریان بیشتر به جهت گسترش و وسعت قلمرو حکومت ایشان بود و طاهریان برای ادارۀ حکومت دیوان های مختلفی را به وجود آوردند و بر ضرورت وجود دیوان های گوناگون آگاهی داشتند. به همین جهت ضرورت دارد که وضعیت دیوان ها در این دوره که اولین حکومت ایرانی پس از اسلام بر منطقۀ ایران بود، بررسی دقیقی صورت بگیرد.
وجود دیوان های مختلف در عصر طاهریان بیشتر به جهت گسترش و وسعت قلمرو حکومت ایشان بود و طاهریان برای ادارۀ حکومت دیوان های مختلفی را به وجود آوردند و بر ضرورت وجود دیوان های گوناگون آگاهی داشتند. به همین جهت ضرورت دارد که وضعیت دیوان ها در این دوره که اولین حکومت ایرانی پس از اسلام بر منطقۀ ایران بود، بررسی دقیقی صورت بگیرد.با بررسی کتاب های تاریخ و نوشته های متاخر، این نکته به وضوح درک می شود که وضعیت دیوان ها در عصر طاهریان مورد کنکاش کاملی قرار نگرفته است و کسانی که به بررسی وضع دیوان در عصر طاهریان پرداخته اند، به این نکته اذعان دارند که اطلاعات روشنی در مورد تشکیلات اداری این عصر موجود نیست و عمدۀ بحث دربارۀ وضعیت دیوان ها، مربوط به عصر سامانیان است. اما با تتبع بیشتر از خلال برخی منابع تاریخی، وضعیت بعضی از دیوان ها آشکار می شود که به ترتیب اهمیت بدین شرح اند.
دیوان خراج
خراج مهم ترین منبع درآمد یک کشور در زمان گذشته بوده است.
← تعریف خراج
دیوان رسائل، دیوانی بود که نگارش نامه های مهم برای موارد مختلف مانند نامه های عزل و نصب امیران و وزیران، نگارش ملطفه ها و معماها (نامه های رمزی)، نگارش عهدنامه های مختلف و همچنین احکام عزل و نصب مقامات حکومتی برعهدۀ وی بود. به همین جهت بسیار مورد اعتماد حاکم و خلیفه بود و محرم وی به شمار می آمد. به همین جهت عموما روسای دیوان رسائل را از بین افراد دارای اعتماد انتخاب می کردند که شایستۀ مقام وزارت نیز بودند.
← روئسای دیوان رسائل
...

💡 امیران طاهری را می‌توان نخستین حکومت نیمه مستقل ایرانی پس از اسلام دانست که بیش از نیم قرن دوام داشت. پنج امیر از نسل طاهریان بر خراسان فرمان‌روایی کردند که همزمان با نه خلیفه عباسی بودند. تمامی این خلفا دستور به ابقای این امیران دادند و امیران طاهری یکی پس از دیگری امارت خراسان را در دست داشتند. با این همه، این امیران هیچ‌گاه در فکر استقلال از خلافت عباسی نبودند و تنها امارت را در خاندان خود موروثی کردند و در امور داخلی‌شان استقلال نسبی‌ای داشتند.