دلالت حکایی

[ویکی فقه] دلالت حکایی به معنی احضار معنا به وسیله شیء حکایت کننده از آن، مثل لفظ است.
دلالت حکایی، مقابل دلالت ایجادی، و به معنای ایجاد معنای مقصود، در ذهن شنونده به واسطه امر دیگری مانند لفظ می باشد؛ برای مثال، لفظ " اسد " به کار می رود تا معنای شیر درنده در ذهن شنونده نقش ببندد؛ به خلاف دلالت ایجادی که متکلم خود شیر درنده را جلوی چشمان مخاطب حاضر می کند.

💡 و اين آيه شريفه يكى از آياتى است كه دلالت مى كند بر اينكه مبنا و اساس دين اسلامشمشير و خون نيست، و اكراه و زور را تجويز نكرده، پس سست بودن سخن عده اى از آنهاكه خود را دانشمند دانسته، يا متدين به اديان ديگر هستند، و يا به هيچ ديانتى متديننيستند، و گفته اند كه: اسلام دين شمشير است، و به مساله جهاد كه يكى از اركان ايندين است،نموده اند، معلوم مى شود.

💡 پس خلاصه بيان فلسفى اين شد كه خداى تعالى از دو جهت متكلم است يك مرتبه از كلام،صفت ذات است،از اين جهت كه بر ذات او دلالت مى كند، و مرتبه ديگر آن صفتفعل است، كه همان خلقت و ايجاد باشد، چون هر موجودى بركمال پديد آورنده اش دلالت دارد.

💡 جمله (اسمه احمد) با كمك سياق دلالت دارد بر اينكه اين تعبير را عيسى (عليه السلام) از رسـول خـدا (صـلى اللّه عـليـه و آله وسـلم ) كـرده. و نـيـز دلالت دارد بـر ايـنـكـهاهـل تـورات و انـجـيـل آن جـنـاب را به اين نام و نيز به نام محمد مى شناختند، و اين دلالتروشن است، و خفائى در آن نيست.

💡 در فوق، برخى از رواياتى را كه دلالت بر يادگيرى اميرالمؤ منين على (ع ) از پيامبرخدا (ص ) مى كرد، از آورديم. اينك در زير احاديثى را كه بيانگر فراگيرى ائمهاهل بيت (ع ) از پدرشان اميرالمؤ منين على (ع ) مى باشد و بنا به دستوررسول خدا (ص ) گرفته است، مى آوريم.