واژه «حَفْر ضَبّه» در منابع لغوی و جغرافیایی کهن به مجموعهای از چاهها و گودالهای آبی منسوب به قبیله ضبّه اشاره دارد. این چاهها به «ضبّة بن أَدّ بن الیاس بن مضر» نسبت داده شدهاند که از قبایل معروف عرب در دوران پیش از اسلام بوده است. موقعیت این منابع آبی در ناحیهای به نام «شواجن» در سرزمینهای بیابانی عربستان گزارش شده است. در این مناطق خشک، وجود چاهها برای تأمین آب نقش حیاتی در زندگی قبیلهای و بقا داشته است. واژه «حَفْر» در این ترکیب به معنای گودالها یا چالههای کندهشده در زمین به منظور دسترسی به آب است. بنابراین «حَفْر ضبّه» به صورت کلی به چاهها و حفرههای آبی متعلق به این قبیله عرب اطلاق میشود. این نوع نامگذاری نشاندهنده پیوند مستقیم منابع طبیعی با هویت و مالکیت قبیلهای در جامعه عرب جاهلی است. چنین چاههایی معمولاً به عنوان داراییهای مهم اقتصادی و اجتماعی قبایل محسوب میشدند. در متون تاریخی، ثبت این نامها به منظور مشخص کردن محدوده سکونت و منابع آب قبایل انجام شده است. در نتیجه «حَفْر ضبّه» اصطلاحی است که به مجموعه چاههای آبی متعلق به قبیله ضبّه در مناطق بیابانی عربستان اشاره دارد.
حفر ضبه
لغت نامه دهخدا
( حفر ضبة ) حفر ضبة. [ ح َ ف َ رُ ض َب ْ ب َ ] ( اِخ ) چاههای آبی دورتک باشند منسوب به ضبةبن ادبن الیاس بن مضر در نواحی شواجن. ( منتهی الارب ) ( معجم البلدان ).
