تلازم دلالت التزامی و مطابقی

[ویکی فقه] تلازم دلالت التزامی و مطابقی یکی از اصطلاحات به کار رفته در علم منطق بوده و به معنای انتقال از دلالت التزامی به دلالت مطابقی و برعکس است.
در کیفیت رابطه میان دلالات سه گانه لفظ بر معنا اختلاف است. از یک سو، همه منطقی ها معتقدند هر گاه دلالت تضمن یا التزام تحقق یابد، دلالت مطابقه نیز موجود است، زیرا دلالت بر جزء معنا یا خارج لازم معنا، فرع وجود خود معنا و دلالت بر آن است، اما از سوی دیگر، جمهور منطقی ها بر این باورند که بین دلالت التزامی و تضمنی ملازمه ای نیست و همچنین هرجا دلالت مطابقی باشد، لازم نیست دلالت التزامی یا تضمنی نیز باشد؛ مانند: ۱. بسایط، مثل دلالت لفظ الله بر ذات باری تعالی که دلالت مطابقی است و چون ذات باری از بسایط است و جزء ندارد، پس دلالت تضمنی برای لفظ الله وجود ندارد. ۲. ماهیاتی که در فهم شنونده لازم بَیِّن به معنای اخص ندارند، زیرا این لزوم، لزوم ذهنی است و ممکن است -هر چند در خارج چنین لزومی باشد- در ذهن شنونده چنین لزومی یافت نشود. در مقابل جمهور منطقیان، بعضی چون فخر رازی معتقد ند میان دلالت مطابقی و التزامی رابطه تلازمی برقرار است و از هریک می توان به دیگری دست یافت.
مستندات مقاله
در تنظیم این مقاله از منابع ذیل استفاده شده است: • قطب الدین رازی، محمد بن محمد، تحریر القواعد المنطقیه فی شرح رسالة الشمسیه.• مجتهد خراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد.• حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید.
۱. ↑ علامه حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید، ص۹.
...

💡 در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. اما در گویش فیروزکوهی سه دسته شناسه داریم: گذشته، حال ساده و حال التزامی. (نمونه زیر بر اساس گویش فیروزکوه تنظیم شده‌است)

💡 جمله دعایی یکی از انواع پنج گانهٔ جمله در زبان فارسی است که در آن دعا یا نفرین وجود دارد. امروزه از مضارع التزامی برای جملات دعایی استفاده می‌شود.