تفسیر متصوفه

[ویکی فقه] تفسیر قرآن با رویکرد تاویلی و صوفیانه را تفسیر متصوفه گویند.
در "تفسیر متصوفه" مفسر، تفسیر خویش را از قرآن بر یک حدس، کشف درونی یا شهود قلبی بنا می نهد؛ بی آن که این کشف، ارتباط و مناسبتی با ظاهر آیه داشته باشد.
تعبیر به اشاره
روش متصوفه در تفسیر قرآن، ترک ظاهر آن و اعتماد به زبان باطن است. اینان معانی موردنظر خود را از راه خاص و با تاویل از آیات قرآن به دست می آورند. متصوفه از این تاویل خاص به "اشاره" تعبیر می کنند.
برخی تاویلات
برخی از این تاویل ها ازاین قرارند: جبرئیل یعنی عقل عاقل؛ میکائیل یعنی روح آسمان ششم؛ اسرافیل روح آسمان چهارم؛ عزرائیل روح آسمان هفتم.
مراد از بحرین در آیه
...

💡 و در تقوی این قدر سخن کفایت است، و این تقوی حقیقی «از»صفت متصوفه است. حق‑سبحانه و تعالی‑ایشان را توفیق داده است، و راه تقوی جز به توفیق نتوان رفت.

💡 متصوفه را این نوع میسر شود که آنچه شرایط زهد است بجای آرند، و اسم زاهدی نپذیرد و این نیکوتر است و به طریق نزدیک‌تر. درفصل زهد این قدر کفایت است.

💡 و متصوفه در خدمت راغب باشند، از آنکه شریعت و طریقت باشد و ایشان را امثال این اخلاق بسیار است که جمله مقبول شرع و پسندیدهٔ عقل آید. واگر آن جمله یاد کنیم، کتاب دراز شود.

💡 و جمعى كه دانستند كه بدون ايتمام و تقليد از عبادت، ثمره از علم و معرفت، بهره اىنيست چون در طلب عالم و امام برآيند بعضى به چرب زبانى من عنديين و بعضى بهاباطيل قلندريه و متصوفه از راه مانند.

💡 چهار خلیفهٔ او عبارت بودند از: اوزون حسن آتا، سید آتا، صدر آتا و بدر آتا که معرف‌ترینش سید آتا و معروف‌ترین خلیفهٔ او اسماعیل آتاست. این سلسله خلفا در منابع مختلف متصوفه به گونه‌های مختلفی ثبت شده و اکثراً داستان‌های افسانه‌ای دربارهٔ‌شان گفته شده‌است

💡 و از این طایفه بود ابومحمدعبداللّه بن خُبَیْق گوید از زهّاد متصوفه بود و با یوسف اسباط صحبت کرده بود، اندر اصل کوفی بود ولیکن بانطاکیه نشستی.