اتابکان اذربایج

( اتابکان آذربایج••• ) اتابکان آذربایجان. [ اَ ب َ ن ِ ذَ ] ( اِخ ) سلسله ای از اتابکان که از 531 تا 622 هَ. ق. در آذربایجان حکومت رانده اند. ایلدگز از غلامان ترک قبچاقی سلطان مسعود پادشاه سلجوقی عراق در دربار این پادشاه بدان درجه ارتقا یافت که با خواهر زن سلطان در حکومت آذربایجان شریک شد پسرش محمد علاوه بر آذربایجان زمامدار حقیقی ممالک سلاجقه عراق گردید قزل ارسلان برادر محمد که در آذربایجان از برادر نیابت میکرد جای او را گرفت و لقب امیرالأمراء یافت ولی چون به ادعای حق سلطنت برخاست کشته شد دو برادرزاده او که پس از عم خود به امارت رسیدند دیگر گرد این ادعا نگردیدند. انقراض این سلسله بدست خوارزمشاهیان صورت گرفت. رجوع به طبقات سلاطین اسلام صص 153 - 154 شود. و صاحب مرآت البلدان گوید: پنج تن از این طایفه در آذربایجان حکمرانی کرده اند، اول ایشان اتابک ایلدگز بوده وی درم خرید وزیر سلطان مسعودبن ملکشاه سلجوقی بود استعداد و لیاقت او مسموع سلطان شده تربیتش کرد و در سلک امرا آمد و به امر این پادشاه با لشکری جرار بصوب آذربایجان تاخت و این مملکت را ضبط کرد و از آذربایجان بطرف اران و مغان و شیروان روان شد و تمامی آن ولایات را مسخر کرد و به تبریز بازگشت و این شهر را دارالملک خود ساخت و در عهد ارسلان بن طغرل که برادرزاده مسعود و پسر زن ایلدگز بود و بعد از مسعود پادشاه شد. حکمرانی عراق نیز ایلدگز را گشت و پس از بیست سال حکمرانی در سال پانصد و شصت و هشت هَ. ق. درگذشت.

💡 بنابر شواهد در زمان حکومت اتابکان لر، مرکز حکومت والی وقت (بدر ابن حسنویه) در محدوده فرودگاه خرم آباد قرار داشته که ایشان از نظر عمران و آبادانی فردی موثر بوده، لذا در زمان ثبت این قسمت از شهر به اسم حاکم (بدر) به نام بدرآباد ثبت گردید است.

💡 کاکاشرف، دهستانی است از توابع بخش پاپی شهرستان خرم‌آباد در استان لرستان ایران فاصله ۲۵کیلومتری جنوب شرقی خرم‌آباد، واقع شده این منطقه پوشیده از جنگلهای بلوط است. دارای آب و هوای معتدل مدیترانه ای با بارش برف و باران کافی دامداری و کشاورزی شغل بیشتر مردم این منطقه می‌باشد قبر یکی از اتابکان لر نزدیکی روستای پاقلعه از آثار قدیمی کاکاشرف است.

💡 علاوه بر این برخی معتقدند واژه «کرد» به معنی گله داری است چون شغل ساکنان اولیه این منطقه (دوران اتابکان فارس) به علت داشتن مراتع خوب و سرسبز، غالباً گله داری بوده‌.

💡 از اشیا و ابزاری که از دژ بابک به دست آمده می‌توان سفالینه‌های نقش دار و لعاب خورده‌ای را نام برد که یک دوره استقرار تا اوایل قرن هفتم هجری را نمایش می‌دهند. شماری سکه مسی نیز یافت شده‌است که برخی از آنها به علت ساییدگی و زنگ خوردگی فراوان ناخوانا می‌باشند و در بین این سکه‌ها برخی مربوط به اتابکان آذربایجان و هزارسیبان (قرون ششم و هفتم هجری) می‌باشند.